گزارش نتایج قارچ‌شناسی

Fungal

الگوی پیشنهادی برای گزارش نتایج آزمایش‌های قارچ‌شناسی

دکتر محمد قهری

www.ghahri.ir

 

با توجه به رشد فزاینده بیماران دچار نقص ایمنی و افزایش گروه‌ها و جمعیت‌های در معرض خطر برای مبتلا شدن به انواع عفونت‌های قارچی، شایسته است آزمایشگاه‌ها منابع انسانی و امکانات و تجهیزات فنی خود را به منظور شناسایی درست و دقیق میکروارگانیسم‌های قارچی در سطح جنس و گونه فراهم کرده و یا ارتقا دهند. پیدایش و استقرار بیماری کووید ۱۹ نیز موجب افزایش بروز برخی از عفونت‌های تهاجمی قارچی از جمله موکورمایکوزیس بینی- چشمی، آسپرجیلوزیس ریوی و کاندیدیازیس ریوی و … گردیده، لذا بر اهمیت تشخیص‌های صحیح عوامل و عناصر قارچی در نمونه‌های آزمایشگاهی افزوده شده است.

در این نوشتار الگوهای پیشنهادی مبنی بر توصیف دقیق و کامل عناصر قارچی که در آزمایش‌های مستقیم میکروسکپی مشاهده می‌شوند، ارائه گردیده است. این الگوها به‌صورت طبقه‌بندی‌شده در سه بخش تهیه شده که اینک ارائه می‌شوند:

الف- آزمایش‌های میکروسکپی اسلایدهای مرطوب یا رنگ‌آمیزی شده مرتبط با بیماری‌های قارچی سطحی و جلدیِ شایع

ب- آزمایش‌های میکروسکپی مقاطع بافتی رنگ‌آمیزی شده به روش‌های هیستوپاتولوژیک مرتبط با عفونت‌های قارچی جلدی مخاطی، زیر جلدی و یا عمقی و احشائی

ج- نمونه‌هایی از گزارش نتایج آزمایش‌های قارچ‌شناسی و الگوهای توصیه‌شده

الف- در این بخش نحوه گزارش نتایج آزمایشگاهی مربوط به بیماری‌های درماتیت سبوروئیک، تینا ورسیکالر، درماتوفیتوز، اریتراسما، کاندیدیازیس مورد اشاره قرار می‌گیرند.

 

درماتیت سبوروئیک

مشاهده‌ی میکروسکپی با ابژکتیو روغنی در اسلاید رنگ‌آمیزی شده با بلودومتیلن: سلول‌های مخمری با اشکال (کروی، بیضوی و دمبلی) و اندازه‌های متنوع، با اتصال خطی بین سلول جوانه‌ای و سلول مادری دیده می‌شوند.

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

ضایعات پاپولی پوسته‌دار در اطراف بینی (درماتیت سبوروئیک)

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

 سلول‌های مخمری با جوانه و بدون جوانه و با اندازه‌ها و اشکال مختلف در پوسته‌ی سر

رنگ‌آمیزی شده با بلودومتیلن (بزرگنمایی X1000)

 

هنگام تنظیم گزارش نتایج، روش رنگ‌آمیزی و یافته‌های میکروسکپی مورد اشاره قرار می‌گیرد:

Direct Microscopy: Blue de methylene staining: Malassezia spp. is present. (OR: Malassezia spp. is not present.)

چنانچه بخواهید برای پزشک معالج توضیحی در این خصوص که ” برای تشخیص آزمایشگاهی این بیماری آزمایش مستقیم میکروسکپی کافی است و کشت لزومی ندارد” ارائه کنید، می‌توانید از متن زیر کمک بگیرید:

The identification of Malassezia spp. isolates relies largely on microscopic observation of the morphology of the yeasts that is so typical of the genus, culture has no diagnostic value because these organisms could be isolated from most, if not all, individuals as part of the normal microbiota.

 

تینا ورسیکالر

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

ضایعات ماکولر هایپوپیگمانته در ناحیه پشت تنه‌ی بیمار

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

مشاهده میکروسکپی با ابژکتیو ۴۰: منظره‌ی دوشکلی مالاسزیا مرکب از میسلیوم‌های کوتاه، تکه‌تکه شده و خمیده به همراه سلول‌های مخمری خوشه‌ای

 

هنگام گزارش نتیجه به روش آزمایش میکروسکپی و مشاهدات مربوطه باید اشاره کرد:

Direct Microscopy: I- Scotch tape method: Malassezia spp. is present.

 II – Koh 10% preparation: Malassezia spp. is present.

 (OR: Malassezia spp. is not present.)

در اینجا نیز برای پزشک معالج توضیحی در این خصوص که “برای تشخیص آزمایشگاهی این بیماری، آزمایش مستقیم میکروسکپی کافی است و کشت لزومی ندارد” می‌توان ارائه کرد:

The identification of Malassezia spp. isolates relies largely on microscopic observation of the morphology of the yeasts that is so typical of the genus, culture has no diagnostic value because these organisms could be isolated from most, if not all, individuals as part of the normal microbiota.

 

ضایعات درماتوفیتی

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

 میسلیوم‌های فراوان درماتوفیت در پوست

(قطر سلول‌های میسلیال در سراسر طول آنها به یک اندازه است)

 

در صورتی که در مشاهده میکروسکپی میسلیوم‌های منظم و منشعب دارای دیواره میانی دیده شده باشد.

Direct Microscopy- (KOH 10% preparation) : Branching hyphae is present (compatible with Dermatophytic mycelium).

و یا اینکه می‌توان نوشت:

Direct Microscopy- (KOH 10% preparation) : Typical dermatophyte hyphae is present.

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

زنجیره‌ی آرتروسپور با سلول‌هایی که از نظر شکل و اندازه مشابه یکدیگر هستند

 

و یا اینکه درصورتیکه زنجیره‌های ساده یا منشعب از آرتروسپور دیده شده باشد،

Direct Microscopy- (KOH 10% preparation) :Typical dermatophyte hyphae breaking up into arthroconidia (Dermatophytosis).

و یا اینکه می‌توان نوشت:

Direct Microscopy- (KOH 10% preparation) : Typical dermatophyte hyphae is present.

 

اریتراسما

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

ضایعات ارغوانی رنگ اریتراسما در ناحیه آگزیلا

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

عناصر رشته‌ای مربوط به کورینه باکتریوم مینوتیسیموم در اسلاید رنگ‌آمیزی شده با بلودومتیلن

در صورت مشاهده عناصر باکتریال از نوع دیفتروئید و فرم‌های رشته‌ای آن، می‌توان نتیجه را به‌صورت زیر گزارش نمود:

Direct microscopy (Blue de methylene staining): Intense colonization of corynebacterial, compatible with Corynebacterium minutissimum is present.

OR :

Direct smear (blue de methylene staining): Filamentous elements compatible with Corynebacterium minutissimum is present.

 

اگر چراغ وود در دسترس باشد و محل ضایعات بیمار به کمک چراغ وود معاینه و آزمایش شده و فلئورسانس قرمز مرجانی مشاهده شده باشد:

Wood’s lamp examination : Positive for coral red fluorescence suggesting Erythrasma.

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

فلئورسانس قرمز مرجانی در ضایعات اریتراسما

 

کاندیدیازیس

در مورد ضایعات کاندیدایی در صورت مشاهده مخمرهای جوانه‌دار و میسلیوم های کاذب در اسلاید مرطوب (با پتاس ده درصد):

Direct microscopy (KOH 10%): Blastospores and pseudomycelium is present, suggesting “candidiasis”.

OR:

Direct microscopy (KOH 10%): Blastospores and pseudohyphae is present, suggesting “candidiasis”.

اگر فقط سلول‌های مخمری مشاهده شده باشد می‌توان از عبارت زیر استفاده کرد:

Direct smear (KOH 10%): Budding cells (Blastospores) suggesting Candidiasis is present.

 

 

در صورت مشاهده مخمرهای جوانه‌دار و میسلیوم‌های کاذب در اسلاید رنگ‌آمیزی شده به روش رنگ‌آمیزی نیز اشاره می‌شود (به‌عنوان مثال رنگ‌آمیزی گرم):

Direct microscopy (Gram stain): Blastospores and pseudomycelium is present, suggesting “candidiasis”.

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

ضایعه کاندیدیازیس بین انگشتی (اینتردیجیتال)

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

هایفی کاذب و مخمرهای جوانه‌دار در اسلاید مرطوب با پتاس ده درصد

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

هایفی کاذب و مخمرهای جوانه‌دار در اسلاید رنگ‌آمیزی شده به روش گرم

 

ب- در این بخش الگوهای گزارش درست و دقیق عناصر قارچی که در مقاطع بافت‌شناسی دیده می‌شوند، در مورد عفونت‌های ناشی از موکورال‌ها، آسپرجیلوزیس و سایر هیفومیست‌های شفاف و کاندیدا ارائه می‌شوند:

لازم است که عناصر قارچی که در نمونه مشاهده می‌شوند به‌دقت توصیف شوند و از ارائه ‌یک تشخیص اختصاصی اجتناب شود.

۱: Hyaline septated hyphae (template)

در صورت مشاهده‌ی هایفی‌های دارای دیواره عرضی و شفاف (تصاویر ۱ و ۲) می‌توان از الگوی پیشنهادی زیر کمک گرفت:

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

تصویر شماره ۱

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

تصویر شماره ۲

 

۲: Description: Non-pigmented (hyaline), septated hyphae with acute angle branching.

۳: Diagnosis: Non-pigmented (hyaline), septated hyphae.

Comment: The morphology is consistent with Aspergillus spp., Fusarium spp., Scedosporium spp., Trichoderma spp., Paecilomyces spp. and others. Mucorals genera can sometimes have this morphology.

 

۴: Candida spp. (template)

در صورت مشاهده عناصر قارچی مخمری شکل همراه با عناصر هایفی شکل (تصویر ۳) می‌توان از الگوی پیشنهادی زیر کمک گرفت:

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

تصویر شماره ۳

Description: Small yeasts (3-5 microns in size) intermingled with pseudohyphae and hyphae.

Diagnosis: Yeasts with pseudohyphae.

Comment: The morphology is consistent with Candida spp., however, Aspergillus spp. and other hyaline fungi can be confused histologically.

۵: Mucorals genera (template)

در صورت مشاهده‌ی هایفی‌های بدون دیواره عرضی و شفاف (تصاویر ۴ و ۵) می‌توان از الگوی پیشنهادی زیر کمک گرفت:

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

تصویر شماره ۴

 آزمایش‌های قارچ‌شناسی

تصویر شماره ۵

Description: Non-pigmented (hyaline), pauciseptate ribbon-like hyphae with right angle branching.

Diagnosis: Non-pigmented (hyaline), pauciseptate hyphae.

Comment: The morphology is consistent with Mucorals genera; however Aspergillus spp. and other septated hyaline hyphae can sometimes have this morphology.

 

  نمونه‌هایی از نحوه گزارش اطلاعات مقدماتی بعد از انجام آزمایش میکروسکپی (به‌صورت فرموله شده و عمومی) و الگوهای توصیه‌شده:

در مورد گزارش نتایج منفی آزمایش‌های میکروسکپی:

“No fungal elements seen”.

در مورد گزارش نتایج مثبت، با توجه به ساختمان‌ها و عناصر مشاهده شده می‌توان از عبارات مناسب و مربوط زیر استفاده نمود:

– Yeast seen (با گزارش تعداد کلنی)

– yeast with pseudohyphae seen (با گزارش تعداد کلنی)

– Filamentous fungus (بدون گزارش تعداد کلنی), with morphological description of organisms/structures seen.  مثال) : septate hyphae)

True hyphae seen in direct exam.

– Bacteria resembling an actinomycete seen.

 

و یا در مورد گزارش‌های اولیه مربوط به نتایج کشت می‌توان نمونه‌های زیر را مثال زد:

در مورد کشت‌های منفی:

“No fungus isolated”.

و در مورد کشت‌های مثبت هنگامی‌که نتیجه‌ی کشت قارچ را گزارش می‌کنید از عبارات مناسب زیر می‌توان استفاده نمود. باید توجه داشت که در مورد کلنی قارچ‌های رشته‌ای نیازی به شمارش آنها نیست.

Moulds associated with positive KOH preparations.

– Dermatophytes.

– A mould isolated 3 or more times from specimens collected at different times from the same patient.

– Cryptococcus neoformans

– Nocardia species.

تمامی اینگونه گزارش‌های مقدماتی باید حداقل توسط یک کارشناس مسئول انجام گرفته باشد.

اگر قارچ فقط در محیط‌های کشت باکتری رشد کرده و محیط‌های کشت قارچ منفی بوده باشند و قبلاً در فرم‌های گزارش باکتریولوژی قارچ یا قارچ‌های شناسایی شده گزارش شده است، در این صورت در قسمت “پیشنهاد یا نظریه” (Test Comment Field) عبارت زیر را درج نمایید:

“Please see Culture and Sensitivity report for fungus isolate(s)”.

اگر قارچ یا قارچ‌هایی علاوه در محیط‌های کشت باکتری در محیط‌های کشت قارچی هم رشد کرده باشند و قبلاً در فرم‌های گزارش باکتریولوژی گزارش شده‌اند، در این صورت در قسمت “پیشنـــــهاد یا نظریه” (Test Comment Field) عبارت زیر را درج نمایید:

“Please see Culture and Sensitivity report for additional fungus isolate(s)”.

 

  • ۱: “Organism name”
  • ۲: “Organism name; normally non-pathogenic”.
  • ۳: “Organism name or description; cannot rule out contamination”.
  • ۴: “Non-sporulating fungus, normally non-pathogenic”.
  • ۵: “Filamentous fungus; further identification to follow”.
  • ۶: “Organism name; confirmation to follow”.

 

در مورد ارگانیسم‌های قارچی که فقط در محیط‌های کشت قارچی رشد کرده‌اند می‌توان نتایج را به‌صورت زیر گزارش نمود:

الف- در مورد مخمرهای جداشده از محل‌های مختلف غیر از مایعات استریل بدن و مایع برونکوآلوئلار (BAL) تعداد کلنی مخمری شمرده شده و گزارش شود.

در مورد خلط:

Significant growth: Candida albicans

Or: Cryptococcus neoformans

Insignificant growth: “Yeast isolate; normally commensal flora”.

 

اگر تصور بر این است که قارچ رشته‌ای (کپکی) رشدیافته با اهمیت است، در این صورت بعد از شناسایی آن از یکی از عبارات مناسب زیر می‌توان استفاده نمود:

  • ۱: “Organism name”.
  • ۲: “Organism name; normally non-pathogenic”.
  • ۳: “Organism name or description; cannot rule out contamination”.
  • ۴: “Non-sporulating fungus, normally non-pathogenic”.
  • ۵: “Filamentous fungus; further identification to follow”.
  • ۶: “Organism name; confirmation to follow”.

 

اما اگر فکر می‌کنید که قارچ رشته‌ای (کپکی) رشدیافته چندان اهمیتی ندارد، در این صورت بعد از شناسایی آن از عبارات زیر می‌توان استفاده نمود:

“Organism name; likely not significant”.

 

اگر نیاز است که ایزوله‌ی قارچی برای شناسایی بیشتر و دقیق‌تر و یا برای تأئید به یک آزمایشگاه تخصصی قارچ‌شناسی یا دانشگاهی و یا آزمایشگاه رفرانس ارجاع شود، از یکی از عبارات مناسب زیر استفاده کنید:

  • “Filamentous fungus; further identification to follow”.
  • “Organism name; confirmation to follow”.

در صورتی که گزارش آزمایشگاه رفرانس به دست شما رسید به شیوه‌ی زیر عمل کنید:

نام ایزوله‌ی قارچی گزارش‌شده از طرف آزمایشگاه رفرانس یا تخصصی یا دانشگاهی را جایگزین نام قبلی نمایــــــید و عبارات قبــــــلی از قبیل “further identification to follow” و یا “confirmation to follow” را حذف نموده و به شماره‌ی گزارش آزمایشگاه رفرانس در کنار نتیجه‌ی واردشده اشاره نمایید. به‌عنوان مثال:

“Fusarium solani” isolated.

“Public Health Laboratory Report No. 2345”.

 

در صورتی که اقدام به پاسخگویی توسط تلفن صورت گیرد، باید گزارش مستقیماً به پزشک یا پرستار اعلام شود و از پاسخگویی به منشی بخش‌ها و یا منشی پزشکان اجتناب شود. ترجیحاً گزارش مستقیماً به پزشک درخواست‌کننده آزمایش اعلام شود. اگر نام پزشک بر روی برگ درخواست مشخص نباشد و یا ثبت‌ نشده باشد باید از طریق ایستگاه پرستاری، پزشک معالج بیمار موردنظر شناسایی شده و جواب مستقیماً با وی در میان گذاشته شود.

 

هنگام ارائه‌ی پاسخ به‌صورت تلفنی باید موارد زیر بیان شوند:

نام بیمار، بخش بیمارستانی و شماره بیمار، نوع کشت، تاریخ کشت و یافته‌ها یا نتایج.

در آزمایشگاه نیز در محل مناسبی تاریخ و ساعت اعلام پاسخ تلفنی، نام پزشک معالج بیمار و نام تکنسین گزارش‌دهنده ثبت شود.

با برجسته کردن نتایج قابل‌توجه در مورد عفونت‌های خطرناک یا تهدیدکننده که نیاز به توجه فوری دارند می‌توان هوشیاری پزشک را برانگیخت. در بعضی موارد نیز اهمیت دارد که بخش‌های دیگر آزمایشگاه به منظور انجام اقدامات احتیاطی توجه داده شوند.

در آزمایشگاه باکتریولوژی اغلب اوقات به میکروارگانیسم‌هایی برخورد می‌کنیم که باید در آزمایشگاه قارچ‌شناسی مورد بررسی قرار گیرند. برای دانستن اینکه چگونه با چنین ارگانیسم‌هایی رفتار کنیم از پروتکل زیر می‌توان استفاده کرد:

الف- معیارهایی برای ارجاع قارچ‌ها از آزمایشگاه باکتریولوژی به آزمایشگاه قارچ‌شناسی برای ادامه و پیگیری شناسایی آنها:

  • وجود کلنی قارچی صرف‌نظر از تعداد کلنی در نمونه‌های ادراری که از طریق کاتتر و یا روش‌های استریل به دست آمده است.
  • رشد کلنی قارچی در ترشحات و محصولات شستشوی برنش و آسپیره‌های تراشه هنگامی‌که تست Murex CA منفی است و تست اوره مثبت است.
  • رشد کلنی قارچی در نمونه‌ی خلط هنگامی‌که تست Murex CA منفی است و تست اوره مثبت است.
  • هرگونه‌ی مخمری که در مایعات استریل بدن، نمونه‌های بافت و غیره به دست آمده باشد.
  • هر گونه کپکی که از هر کجای بدن بدون توجه به تعداد کلنی به دست آمده باشد.

 

ب- کشت‌هایی که به آزمایشگاه قارچ‌شناسی ارائه می‌شوند:

  • مخمرها: یک کلنی ایزوله‌ی مخمر را در محیط سابورو آگار پاساژ دهید. نام بیمار، محل نمونه به‌صورت اختصار، تاریخ کشت و شماره‌ی دسترسی باکتریولوژی (شماره آزمایشگاه باکتریولوژی) را روی آن بنویسید.
  • کپک: کپک را به پلیت دیگری انتقال ندهید. پلیت کشت اصلی را که به کمک چسب اسکاچ بسته شده (sealed) به آزمایشگاه قارچ‌شناسی انتقال دهید.

 

ج- درخواست‌ها:

  • قبل از ارسال یک ایزوله به آزمایشگاه قارچ‌شناسی نتایج مقدماتی را در رایانه ثبت نمایید.
  • اگر ایزوله از یک محل استریل جدا شده باشد یا اوره‌آز مثبت باشد، کارشناس آزمایشگاه قارچ‌شناسی را نسبت به این مسئله مطلع نمایید زیرا عملیات شناسایی بدون درنگ باید آغاز شود.

 

د- گزارش‌دهی:

  • اگر ایزوله‌ی قارچی نوعی است که برای شناسایی بیشتر به آزمایشگاه قارچ‌شناسی ارجاع داده نشده است، آزمایشگاه باکتریولوژی باید نتیجه را به‌صورت زیر گزارش کند:
  • Yeast not Candida albicans or Cryptococcus with semiquantitation.
  • اگر ایزوله‌ی قارچی برای شناسایی بیشتر به آزمایشگاه قارچ‌شناسی ارجاع داده شده است، نحوه‌ی گزارش‌دهی در آزمایشگاه باکتریولوژی به‌صورت زیر خواهد بود:

Presence of the Yeast (Or Mould) with semiquantitation.

Comment: “Isolate referred to mycology”.

 

قدردانی و تشکر

از جناب آقای مهندس محسن گرامی شعار که تصویر شماره ۵ مرتبط با موکورمایکوزیس را در اختیار قرار دادند تشکر و سپاسگزاری می‌نماید.

 

References:

  • ۱- Treated bacterial endocarditis as a histological mimic of fungal infection. J Clin Pathol 1998,51:539-40
  • ۲- Misdiagnosis Caused by Fungal Contaminant in a Histological Stain Solution. J Clin Microbiol 1980, 174-7
  • ۳- Diagnostic accuracy of morphologic identification of filamentous fungi in paraffin embedded tissue sections: correlation of histological and culture diagnosis. Indian J of Path & Microbiol. 2014, 57(4):583-7

گزارش نتایج آزمایش قارچی

روش‌های کنترل کیفیت در قارچ‌شناسی کلینیکی (۱)

چالش‌های آزمایشگاهی تشخیص عفونت‌های قارچی

برای دانلود فایل pdf  بر روی لینک زیر کلیک کنید

برچسبها
  • دکتر محمد قهری
  • قارچ‌شناسی
  • گزارش نتایج

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *