عوامل مداخله‌گر، تداخلات دارویی و مقادير بحراني در تست‌هاي بیوشيمي (3)

عوامل مداخله‌گر، تداخلات دارویی و مقادير بحراني در تست‌هاي بیوشيمي (3)

علی خوش‌نژاد (کارشناس ارشد بیوشیمی بالینی)

مجتبی خشوعی پاریزی (کارشناس آزمایشگاه)

دانشگاه علوم پزشکی قم

  Sodium (Na)

عوامل مداخله‌گر:

  • هيپرليپدمي، هيپرپروتئينمي در تكنيك فتومتري نتايج اشتباه ايجاد مي‌كند.
  • هموليز
  • هيپرگلیسمي: به ازاي هر mg/dl 100 افزايش گلوكز سرم 7 mEq/L سديم كاهش مي‌يابد.
  • ضربه، جراحي يا شوك اخير ممكن است سبب افزايش سطح سديم شوند.

تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزایش سطح Na شوند.

استروئیدهای آنابولیک، آنتی‌بیوتیک‌ها، کلونیدین، کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدسرفه، متیل دوپا، کاربنی‌سیلین، استروژن‌ها و قرص‌های ضد بارداری.

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطحNa شوند:

کاربامازپین، دیورتیک‌ها، مایعات IV فاقد سدیم، سولفونیل اوره‌ها، تریامترن، مهار کننده‌های ACE، کاپتوپریل، هالوپریدول، هپارین، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای، وازوپرسین و سولفات‌ها

مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 160 120 mmol/L Sodium

 Potassium (K)

 عوامل مداخله‌گر:

  • هموليز موجب افزايش سطح K مي‌شود.
  • حركت ساعد هنگامي كه گارو بسته است، ممكن است سبب افزايش سطح K گردد، بنابراين توصيه مي‌گردد در هنگام نمونه‌گيري بيمار ساعد خود را حركت نداده و مشت خود را باز و بسته نكند و ترجيحاً بدون گارو خون‌گيري انجام شود.

تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح پتاسیم سرم شوند:

آمینوکاپروییک اسید، آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضد سرطان، کاپتوپریل، اپی‌نفرین، هپارین، هیستامین، ایزونیازید، لیتیوم، مانیتول، دیورتیک‌‌های نگهدارنده پتاسیم، مکمل‌های پتاسیم و سوکسینیل کوا

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطح پتاسیم سرم شوند:

استازولامید، آمینوسالیسیلیک اسید، آمفوتریپسین B، کاربنی‌سیلین، سیس‌پلاتین، ملین‌ها، دیورتیک‌های دافع پتاسیم، انفوزیون گلوکوز، انسولین، کربنات لیتیوم، پنیسیلین G با دوز بالا، آسپیرین و سدیم پلی استیرن سولفات

مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 6.2 2.8 mmol/L Potassium
Serum or plasma 7.8 2.8 mmol/L Potassium (newborn)

Magnesium(Mg)

عوامل مداخله‌گر:

  • هموليز نمونه
  • توقف خون در ورید

 تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح منیزیوم شوند:

داروهای تیروئید، آنتی‌اسیدها، ملین‌ها، داروهای حاوی کلسیم، لیتیوم، دیورتیک‌های قوس هنله و آمینوگلیکوزیدها

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطح منیزیوم شوند:

دیورتیک‌ها، بعضی از آنتی‌بیوتیک‌ها، انسولین

مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 4.7 1.0 mg/dl Magnesium

Chloride (cl)

 عوامل مداخله‌گر:

  • هموليز نمونه
  • گرم شدن نمونه
  • تزریق سالین زیاد سبب افزایش سطح کلر می‌شود.

تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح کلر شوند:

استازولامید، کلرید آمونیوم، آندروژن‌ها، مشتقات کورتیزون، استروژن‌ها، گوانیتیدین، هیدروکلروتیازید، متیل دوپا

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطح کلر شوند:

آلدوسترون، بی‌کربنات، کورتیکواستروئیدها، دیورتیک‌های قوس هنله، دیورتیک‌های تیازیدی و تریامترن

مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 120 80 mmol/L Chloride

Amylase

عوامل مداخله‌گر:

  • ليپمي سرم به صورت كاذب آميلاز سرم را كاهش مي‌دهد و الكل آن را افزايش مي‌دهد.
  • محلول‌هاي دكستروز وريدي می‌توانند به صورت كاذب سطوح آميلاز پایین بیاورند.
  • خوردن الكل قبل از آزمايش، چون الکل ترشح آمیلاز را تحریک می‌کند.
  • استفاده اخير از مرفين، كه اسفنكتر اودي را مسدود مي‌كند.
  • كادر پزشكي نبايد نزديك لوله جمع‌آوري خون جهت تست آميلاز عطسه، سرفه و يا صحبت كنند چون بزاق آنها به محتواي آميلاز نمونه افزوده مي‌شوند. دميدن در پيپت ممنوع است.

تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح آمیلاز شوند:

PAS، آسپیرین، آزاتیوپرین، کورتیکواستروئید‌ها، اتیل الکل، مواد حاجب یددار، دیورتیک‌های قوس هنله، متیل دوپا، ضد دردهای مخدر، قرص‌های ضد بارداری

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطح آمیلاز شوند:

سيترات‌ها، گلوكوز و اگزالات‌ها

مقادیر بحرانی:

  • افزايش تا سه برابر حد فوقاني مقادير طبيعي

Bilirubin

عوامل مداخله‌گر:

  • تماس با نور سفيد يا ماوراء بنفش بيليروبين توتال و بيلیروبين غير مستقيم را 2 تا 20 درصد كاهش مي‌دهد.
  • هموليز و ليپمي نتايج غير صحيح ايجاد مي‌كند.
  • عدم توانايي در حفظ ناشتايي (فقط در بالغين 8 تا 12 ساعت) چون چربي‌هاي سرم در نتايج كار تداخل ايجاد مي‌كند
  • ناشتايي به مدت 48 ساعت در افراد سالم بيليروبين را به طور متوسط 240% و در افراد با اختلال عملكرد كبدي 194% افزايش مي‌دهد.

تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح بيليروبين شوند:

آلوپورينول، استروئيدهاي آنابوليك، آنتي‌بيوتيك‌ها، داروهای ضد مالاریا، اسید آسکوربیک،کلینرژیک‌ها، کدئین، دکستران، دیورتیک‌ها، اپی‌نفرین‌، متیل دوپا، مورفین، قرص‌های ضد بارداری، ریفامپین، سالیسیلات‌ها، سولفونامید‌ها، تئوفیلین، ویتامین A

  • داروهاي زير ممكن است سبب كاهش سطح بيليروبين شوند:

باربيترات‌ها،كافئين، پني‌سيلين و ساليسيلات‌ها با دوز بالا

مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 15 mg/dl Bilirubin (newborn)

Serum Protein

  • پروتئين‌هاي سرم: ALB و گلوبولين و …

عوامل مداخله‌گر:

  • هموليز (افزايش توتال پروتئين)
  • استراحت طولاني مدت در بستر
  • انفوزيون وسيع داخل وريدي
  • توقف خون وريدي به علت بستن طولاني مدت گارو (سبب افزايش ALB و گلوبولين) مي‌شود.
  • كلاپس عروق محيطي
  • هايپرليپیدمي
  • هايپربيليروبينمي

 تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح پروتئين‌هاي سرم شوند:

استروئیدهای آنابولیک، آندروژن‌ها، کورتیکو استروئیدها، دکستران، هورمون رشد، انسولین، فنازوپیریدین، پروژسترون

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطح پروتئين‌هاي سرم شوند:

یون‌های آمونیاک، استروژن‌ها، داروهای دارای سمیت کبدی، قرص‌های ضد بارداری

مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 6.8 1.7 g/dl Albumin (children)
Serum or plasma 9.5 3.4 g/dl Protein (children)
CSF 188 mg/dl Protein, CSF  (children)

 

منابع:

1.           کتاب جامع تست‌های تشخیصی و آزمایشگاهی پاگانا– تیموتی جیمز پاگانا –2010

2.           تفسیر بالینی آزمایش‌های پزشکی- دکتر ایوب ابراهیمی

3.           مجموعه تست‌های آزمایشگاهی (تست‌های بیوشیمی)- آزمایشگاه مرجع سلامت

4.                                                              Tietz textbook of  clinical chemistry and molecular diagnostics, Table 56-3 Critical Value , Fourth Edition , 2006

عوامل مداخله‌گر، تداخلات دارویی و مقادير بحراني در تست‌هاي بیوشيمي ( 1)

عوامل مداخله‌گر، تداخلات دارویی و مقادير بحراني در تست‌هاي بیوشيمي (2)

 

برای دانلود پی دی اف بر روی لینک زیر کلیک کنید

پاسخی قرار دهید

ایمیل شما هنوز ثبت نشده است.