سندرم اُولیئر 

Ollier Syndrome

             سندرم اُولیئر                

Ollier Syndrome

شاهین اسعدی (کارشناس ارشد ژنتیک)، ندا غفوری (کارشناس ارشد بیوشیمی)، مهسا جمالی (کارشناس ارشد ژنتیک)

نگارنده مسئول: شاهین اسعدی

 

کلیاتی از سندرم اُولیئر

سندرم اُولیئر یک اختلال ژنتیکی است که توسط اِنکوندروم‌های چندگانه مشخص می‌شود که بصورت رشد غده سرطانی غضروف در داخل استخوان‌ها است. این رشد اغلب در استخوان‌های اندام‌ها به‌ویژه در استخوان‌های دست و پا رخ می‌دهد، با این حال ممکن است در جمجمه، دنده‌ها و استخوان‌های ستون فقرات (مهره‌ها) نیز رخ دهد. اِنکوندروم‌ها ممکن است منجر به ناهنجاری‌های شدید استخوانی، کوتاه شدن اندام‌ها و پوسیدگی شوند.

سندرم اُولیئر 

شکل 1: تصویر دست مبتلا به سندرم اُولیئر همراه با اختلال بافت استخوانی اِنکوندروم

 

علائم و نشانه‌های بالینی سندرم اُولیئر

علائم و نشانه‌های سندرم اُولیئر ممکن است در هنگام تولد تشخیص داده شود، اگرچه معمولاً تا سن 5 سالگی آشکار نمی‌شوند. اِنکوندروم‌ها در نزدیکی انتهای استخوان که در آن رشد طبیعی رخ می‌دهد، ایجاد می‌شوند و اغلب پس از شروع، رشد افراد در اوایل بزرگسالی متوقف می‌شود، در نتیجه افراد مبتلا به سندرم اُولیئر معمولاً دارای رشد کم و کوتاهی قد هستند.

سندرم اُولیئر سندرم اُولیئر 

شکل 2: نمایی دیگر از دست‌ها و پاهای انسان مبتلا به سندرم اُولیئر همراه با اختلالات بافت استخوانی

 

اگرچه اِنکوندروم‌های مرتبط با سندرم اُولیئر به‌صورت خوش‌خیم هستند، اما ممکن است تبدیل به سرطان (بدخیم) شوند. به‌طور خاص، افراد مبتلا ممکن است به سرطان‌های استخوانی به نام کوندروسارکوم را به‌ویژه در جمجمه دچار شوند. شایان ذکر است که ابتلاء به سندرم اُولیئر  خطر ابتلا به سرطان‌های دیگر مانند سرطان تخمدان و کبد را افزایش می‌دهد.

سندرم اُولیئر 

سندرم اُولیئر 

شکل 3: تصاویری از اختلالات بافت استخوانی اِنکوندروم در دست‌ها و پاهای مبتلا به سندرم اُولیئر

 

افراد مبتلا به سندرم اُولیئر معمولاً عمر نرمال دارند و بهره هوشی تحت تأثیر این سندرم قرار نمی‌گیرد. میزان آسیب فیزیکی آنها بستگی به انحطاط اسکلتی فرد دارد، اما در اغلب موارد آنها در فعالیت‌های حرکتی خود محدودیت‌های عمده‌ای ندارند.

 

علت شناسی سندرم اُولیئر

اغلب موارد سندرم اُولیئر در اثر جهش ژن IDH1 که در بازوی بلند کروموزوم شماره 2 به‌صورت 2q34 مستقر است و یا ژن IDH2 که در بازوی بلند کروموزوم شماره 15 به‌صورت 15q26.1 مستقر است، ایجاد می‌شود. این ژن‌ها دستورالعمل‌های لازم برای سنتز آنزیم‌هایی به نام ایزوسیترات دهیدروژناز 1 و ایزوسیترات دهیدروژناز 2 را فراهم می‌کنند. این آنزیم‌ها ترکیبی به نام ایزوسیترات را به یک ترکیب دیگر تحت عنوان 2-کتوگلوتارات تبدیل می‌کنند. این واکنش نیز مولکولی به نام NADPH تولید می‌کند که برای بسیاری از فرآیندهای سلولی ضروری است.

سندرم اُولیئر 

شکل 4: نمای شماتیک از کروموزوم شماره 2 که ژن IDH1 در بازوی بلند این کروموزوم به‌صورت 2q34 مستقر است

 

جهش‌های ژن IDH1 یا IDH2 باعث تولید آنزیم غیرطبیعی و یا عدم تولید آنزیم ایزوسیترات دهیدروژناز 1 می‌شوند. هنوز ارتباط بین این جهش‌ها و علائم سندرم اُولیئر به‌خوبی درک نشده است.

سندرم اُولیئر از هیچ الگوی توارثی تبعیت نمی‌کند و این سندرم در اثر جهش‌های جدید سوماتیکی ایجاد می‌شود. شایان ذکر است که در سندرم اُولیئر، جهش در برخی از سلول‌ها وجود دارد و در برخی وجود ندارد و به این حالت، موزائیسم گفته می‌شود.

 

فراوانی سندرم اُولیئر

سندرم اُولیئر اختلال ژنتیکی است که فرکانس شیوع آن در جهان حدود 1 در 100000 نفر برآورد شده است.

سندرم اُولیئر 

شکل 5: نمای شماتیک از کروموزوم شماره 15 که ژن IDH2 در بازوی بلند این کروموزوم به‌صورت 15q26.1 مستقر است

سندرم اُولیئر 

سندرم اُولیئر 

 

شکل 6: شماتیکی از توالی اگزونی و ساختمانی پروتئین‌های IDH1 و IDH2

سندرم اُولیئر 

شکل 7: شماتیکی از متابولیسم سلولی پروتئین‌های IDH1 و IDH2

 

سندرم اُولیئر 

شکل 8: شماتیکی از عملکرد ژن‌های جهش‌یافته IDH1 و IDH2

 

تشخیص سندرم اُولیئر

سندرم اُولیئر بر اساس یافته‌های بالینی، فیزیکی و کلینیکی مبتلایان و برخی آزمایش‌های پاتولوژیکی تشخیص داده می‌شود. دقیق‌ترین روش تشخیص این سندرم، آزمایش ژنتیک مولکولی برای ژن‌های IDH1 و IDH2 به‌منظور بررسی وجود جهش‌های احتمالی می‌باشد. تشخیص پیش از تولد نیز با استفاده از تکنیک PGD و مایع آمنیوسنتز و یا نمونه‌برداری از پرزهای کوریونی جفت جنین امکان‌پذیر است.

سندرم اُولیئر 

شکل 9: تصاویری از اختلالات بافت استخوانی اِنکوندروم در دست‌های مبتلا به سندرم اُولیئر

 

مسیرهای درمانی سندرم اُولیئر

استراتژی درمان و مدیریت سندرم اُولیئر به‌صورت علامتی و حمایتی است. درمان ممکن است با تلاش و هماهنگی تیمی از متخصصان منجمله متخصص اطفال، متخصص ارتوپدی، متخصص تغذیه، جراحان و سایر متخصصان مراقبت‌های بهداشتی انجام پذیرد. درمان قاطعی برای این سندرم وجود ندارد و تمامی اقدامات بالینی به‌منظور تخفیف رنج مبتلایان می‌باشد. مشاوره ژنتیک نیز برای تمامی والدینی که طالب فرزندی سالم هستند از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

سندرم اُولیئر 

سندرم اُولیئر 

شکل 10: نمای رادیولوژیکی از دست‌ها و پاهای مبتلا به سندرم اُولیئر

 

سندرم اُولیئر 

شکل 11: تصاویر رادیولوژیکی و میکروسکوپیک از بافت استخوانی اِنکوندروم در سندرم اُولیئر

منبع:

اسعدی شاهین، قلی‌زاده شیوا، روشن‌ روان ندا، علیپور شهریار، محمدزاده حمیده، ولیزاده گلنساء، امجدی حسین، جمالی مهسا، کتاب پاتولوژی در ژنتیک پزشکی 10 (I-X)، فصل 15، صفحات 561-551، انتشارات کتب عمیدی، 1397.

مورفولوژی و عملکرد سلول‌های استخوانی

پوکی استخوان (POROSITY)

برای دانلود پی دی اف برروی لینک زیر کلیک کنید

برچسبها
  • سندرم اُولیئر
  • شاهین اسعدی
  • مهسا جمالی
  • ندا غفوری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *