عوامل مداخله‌گر، تداخلات دارویی و مقادير بحراني در تست‌هاي بیوشيمي ( 1)

عوامل مداخله‌گر، تداخلات دارویی و مقادير بحراني در تست‌هاي بیوشيمي) 1(

حسین عبادی فرد علی خوش‌نژاد مجتبی خشوعی پاریزی

دانشگاه علوم پزشکی قم آزمایشگاه مرجع دانشگاهی

Reference  lab@muq.ac.ir

 Fasting Blood Suger (FBS)

عوامل مداخله‌گر:

  • عدم رعايت ناشتايي
  • هماتوكريت بالاي 55% و ورزش شديد سبب كاهش قند خون مي‌شوند.
  • مصرف مايعات داخل رگي حاوي دكستروز
  • وارد شدن هرگونه استرس (بيهوشي عمومي، حوادث عروقي مغز و سكته قلبي) مي‌توانند سبب افزايش قند خون شوند.
  • حاملگي، چاقي، روش زندگي نشسته و سيگاري قهار بودن سبب افزايش قند خون مي‌شود.
  • نمونه خوني كه سرم آن از سلول‌هاي خوني جدا نشده باشد مقدار قند آن در دماي اتاق با سرعت 3 تا 5% (حداكثر10%) در ساعت كاهش مي‌يابد.

تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح گلوکز شوند:

TCAها، عوامل مهار کننده بتا آدرنرژیک، کورتیکواستروئیدها، دکستروتیروکسین، دیازوکساید، دیورتیک‌ها، اپی‌نفرین، استروژن‌ها، گلوکاگن، ایزونیازید، لیتیوم، فنوتیازین‌ها، فنی‌توئین، سالیسیلات‌ها (مسمومیت حاد) و تریامترن

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطح گلوکز شوند:

استامینوفن، الکل، استروئید‌های آنابولیک، کلوفیبرات، دیسوپیرامید، ژمفیبروزیل، انسولین، مهار کننده‌های مونوآمینواکسیداز، پنتامیدین، پروپرانولول، مهار کننده‌های آلفاگلوکوزیداز، بی‌گوانید‌ها، مقلدهای اینکرتین، مگلیتینیدها، سولفونیل اوره‌ها و تیازولیدین دیون‌ها

مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 450 40 mg/dl Glucose
Serum or plasma 445 46 mg/dl Glucose (children)
Serum or plasma 325 30 mg/dl Glucose (newborn)
CSF 200 40 mg/dl Glucose, CSF
CSF 31 mg/dl Glucose, CSF(children)

2hpp Glucose

عوامل مداخله‌گر:

  • عدم رعايت مقررات تغذيه‌اي
  • سندرم كوشينگ
  • عفونت
  • استفراغ، جويدن آدامس و خوردن غذا در خلال دو ساعت انجام آزمايش نتيجه را غير معتبر مي‌كند.
  • سندرم سوء جذب
  • وارد شدن هر گونه استرس مي‌تواند سبب افزايش قند خون شود.
  • اگر بيمار نتواند تمام محلول گلوكز را بخورد و يا قسمتي از محلول گلوكز را استفراغ كند، سطح گلوكز ممكن است به صورت كاذب كاهش پيدا كند.
  • در طي دو ساعت بيمار بايد استراحت كند، سيگار نكشد و ورزش نكند.

OGTT

عوامل مداخله‌گر:

  • عدم رعايت حالت ناشتايي و رژیم
  • خوردن الکل
  • بستری بودن
  • سوءتغذیه، سوء جذب
  • سندرم كوشينگ
  • وارد شدن هر گونه استرس (بيهوشي عمومي، حوادث عروقي مغز، سكته قلبي و عفونت) مي‌تواند سبب افزايش قند خون شود.
  • حاملگي
  • سيگار کشیدن طی آزمایش به دلیل اینکه نیکوتین سبب افزايش قند خون مي‌شود.
  • ورزش طی آزمایش سبب افزايش قند خون مي‌شود.

تداخلات دارویی:

  • داروهای ضد فشار خون بالا، ضد التهاب، آسپیرین، بتابلوکرها، فوروزماید، نیکوتیــن، قرص‌های ضد بارداری، فنوتیازین‌ها، داروهای اعصاب و روان، استروئیدها و دیورتیک‌های تیازید ممکن است موجب عدم تحمل گلوکز شوند.

  Hb c

عوامل مداخله‌گر:

  • مصرف آسپیرین
  • کم‌خونی
  • لخته شدن نمونه
  • انتقال خون جنین مادر
  • هموگلوبین‌های F،S و  Hسبب افزایش کاذب و هموگلوبین‌های C، D، E،G  و لپور سبب کاهش کاذب هموگلوبین گلیکوزیله می‌شوند.
  • نارسایی مزمن کلیه
  • هموگلوبینوپاتی‌ها روی نتایج تأثیر می‌گذارند؛ چون مقدار A Hb و در نتیجه Hbرا تغییر می‌دهند.
  • همودیالیز
  • خونریزی
  • وقتی که طول عمرRBCها زیاد شود، میزان هموگلوبین گلیکوزیله افزایش پیدا می‌کند؛ چون هموگلوبین به مدت زیادی در معرض گلیکوزیلاسیون قرار می‌گیرد.

BUNUREA

عوامل مداخله‌گر:

  • تغييرات مصرف پروتئین
  • حاملگي پيشرفته ممكن است سبب كاهش سطح BUN شود، چون پلاسما افزایش پیدا می‌کند.
  • BUN در افراد پير ممكن است افزايش پيدا كند.
  • حجم توده عضلانی بدن
  • کم‌آبی و پرآبی بدن بر سطح BUN مؤثر است.

تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح BUN شوند:

آلوپپورینول، آمینوگلیکوزیدها، سفالوسپورین‌ها، کلرال هیدرات، سیس‌پلاتین، فوروزماید، گوانیتیدین، ایندومتاسین، متوترکسات، آسپیرین، آمفوتریپسین B، باسیتراسین، کاربامازپین، کلسیتین، متی‌سیلین، پنی‌سیلین، پلی‌ميکسین B، پروبنسید و وانکومایسین

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطح BUN شوند:

کلرامفنیکل، استرپتومایسین

مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 80 mg/dl Urea nitrogen
Serum or plasma 55 mg/dl Urea nitrogen (children)


Creatinine

عوامل مداخله‌گر:

1- هموليز

2- مواردی که سبب افزایش کاذب کراتینین می‌شوند:

  • كتو اسيدوز
  • تشکیل کمپلکس‌های رنگی (مثل استواستات، پیروات و بعضی از سفالوسپورین‌ها)
  • واکنش آنزیمی (فلوسیتوزین ممکن است کراتینین سرم را حدود6 mg/dL افزایش دهد).
  • سایر مواد مداخله‌گر (ویتامین C،PSP، ال‌دوپا و پاراآمینوهیپورات)
  • رژیم غذایی پر پروتئین
  • گرم شدن نمونه

3- مواردی که سبب کاهش کاذب کراتینین می‌شوند:

  • افزايش شديد بيلي‌روبين، هيستيدين و تركيبات كينيدن
  • واکنش آنزیمی (گلوکز بیشتر از mg/dL 100)
  • حاملگي ممكن است سبب كاهش سطح كراتينين شود.

 تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح کراتینین شوند:

داروهای مهار کنندهACE ، آمینوگلیکوزیدها (مانند جنتامایسين)، سایمتیدین، داروهای شیمی درمانی حاوی فلزات سنگین (مانند سیس‌پلاتین) و سایر داروهای سمی برای کلیه مانند سفالوسپورین‌ها (از جمله سفوکسیتین)

مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 5.0 mg/dl Creatinine
Serum or plasma 3.8 mg/dl Creatinine (children)

 

Uric acid

 عوامل مداخله‌گر:

  • استرس مي‌تواند سبب افزايش اسيد اوريك خون شود.
  • گرسنگي
  • پورين‌هاي بالاي رژيم غذايي
  • خوردن كافئين و يا ويتامين C
  • داروهاي حاجب اشعه X باعث افزایش دفع اسید اوریک و کاهش سطح آن می‌شود.
  • تزریق مواد حاوی مقدار زیادی پروتئین (بخصوص گلایسین) مانند تغذیه کلی‌ پارنتال (وریدی، غیر گوارشی) می‌تواند باعث افزايش اسيد اوريك شود.

تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح اسيد اوريك شوند:

الکل، اسید آسکوربیک، آسپیرین (با دوز پایین)، كافئين، سیس‌پلاتین، دیازوکسید، اپی‌نفرین، اتامبوتول، لوودوپا، متیل دوپا (آلدومت)، اسید نیکوتینیک، فنوتیازین‌ها و تئوفیلین

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطح اسيد اوريك شوند:

آلوپورینول، آسپیرین (با دوزبالا)، آزاتیوپرین (ایموران)، کلوفیبرات، کورتیکواستروئیدها، استروژن‌ها، دیورتیک‌ها، انفوزیون‌های گلوکز، گایا فنزین، مانیتول، پروبنسید و وارفارین

 مقادیر بحرانی:

Comments Upper Limit Lower Limit Units Test
Serum or plasma 13 mg/dl Uric acid
Serum or plasma 12 mg/dl Uric acid (children)

  Cholesterol

 عوامل مداخله‌گر:

  • رژيم غذايي غني از چربي اشباع، سيگار
  • برداشتن تخمدان‌ها و دوران پس از یائسگی با افزايش سطح كلسترول همراه است.
  • حاملگي معمولاً با افزايش سطح كلسترول و تری‌گلیسرید همراه است.
  • استراحت در حالت خوابيده سبب كاهش سطح كلسترول مي‌شود.
  • الكل باعث افزايش سطح كلسترول و تری‌گليسريد مي‌شود.
  • مقدار كلسترول در زمستان بالغ بر 8% بيشتر از تابستان است.
  • حادثه ضربه‌اي يا سكته باعث كاهش سطحChol و HDL مي‌شود.
  • HDL در بیماران با کم‌کاری تیروئید افزایش و در بیماران با پرکاری تیروئید کاهش پیدا می‌کند.

تداخلات دارویی:

  • داروهاي زير ممكن است سبب افزايش سطح كلسترول شوند:

داروهای حاوي هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک، استروئید‌های آنابولیک، عوامل بلوک کننده بتا- آدرنرژیک، کورتیکواستروئید‌ها، اپی‌نفرین، قرص‌های ضد بارداری، فنی‌توئین (دیلانتین)، سولفونامیدها، دیورتیک‌های تیازیدی، سیکلوسپورین و ویتامین D

  • داروهاي زير ممكن است سبب کاهش سطح كلسترول شوند:

آلوپورینول، اندروژن‌ها، داروهای متصل شونده به نمک‌های صفراوی، کاپتوپریل، کلروپروپامید، کلوفیبرات، کلشی‌سین، کولستیپول، اریترومایسین، ایزونیازید، لیوتیرونین (سیتومل)، مهارکننده‌های مونوآمینواکسیداز، نیاسین، استاتین‌ها، نیترات‌ها

 Triglyceride

عوامل مداخله‌گر:

  • مصرف غذاهای چرب باعث افزایش سطح TG می‌شود.
  • مصرف الكل باعث افزايش تولید VLDL و در نتیجه بالا رفتن سطح تری‌گليسريد مي‌شود.
  • حاملگي معمولاً با افزايش سطح TG همراه است.

تداخلات دارویی:

  • داروهای کلستیرآمین، استروژن‌ها و قرص‌های ضد بارداری سبب افزايش سطح TG می‌شوند.
  • داروهای اسیدآسکوربیک، آسپاراژیناز، کلوفیبرات، کولستیپول، فیبرات‌ها و استاتین‌ها سبب کاهش سطح TG می‌شوند.

عوامل مداخله‌گر، تداخلات دارویی و مقادير بحراني در تست‌هاي بیوشيمي (3)

عوامل مداخله‌گر، تداخلات دارویی و مقادير بحراني در تست‌هاي بیوشيمي (2)

 

برای دانلود پی دی اف بر روی لینک زیر کلیک کنید

 

پاسخی قرار دهید

ایمیل شما هنوز ثبت نشده است.