آزمایش اسپرم (قسمت اول)

آزمایش اسپرم

آزمایش اسپرم (قسمت اول)

دکتر حمیدرضا هجرانی

۲-۱ :مقدمه

مایع منی که طی انزال خارج میشود متشکل  است از سوسپانسیون غلیظ اسپرماتوزوییدهای ذخیره شده  در اپیدیدیم  و مایعی که توسط ارگانهای ضمیمه‌ای جنسی ساخته شده و با اضافه شدن به این سوسپانسیون باعث رقیق شدن آن میگردد. مقایسه حجم مایع منی قبل و بعد از وازکتومی نشان میدهد که حدود ۹۰ درصد از آن‌را ترشحاتی تشکیل میدهند که توسط ارگانهای ضمیمهای تولید میگردند. این ترشحات عمدتاً توسط پروستات و وزیکولهای سمینال ساخته میشوند و غدد پیازی ـ میزراهی(کوپر) واپیدیدیمها بخش اندکی از آن را تولید می‌کنند.

دو ویژگی قابل سنجش مهم مایع منی عبارتند از:

تعداد کل اسپرمها: نشانگر آن است که تولید اسپرم توسط بیضه‌ها و انتقال آنها در مجاری مربوطه که پس از بیضه ها قرار دارند صحیح صورت میگیرد.

حجم کل مایع منی: نشانگر فعالیت ترشحی غدد ضمیمه‌ای جنسی است. 

ماهیت اسپرم (زنده بودن، تحرک و مورفولوژی) و ترکیب مایع منی نیز در میزان فعالیت اسپرم نقش دارند.

در هنگام مقاربت، بخش ابتدایی مایع منی (بخش پروستاتی آن) که غنی از اسپرم می‌باشد با موکوس سرویکال که تا واژن کشیده شده تماس پیدا میکند درحالیکه بقیه مایع منی در واژن باقی میماند. در ارزیابی‌های آزمایشگاهی برعکس حالت فوق، کل مایع منی در یک ظرف جمع‌آوری میگردد و در آن اسپرمها در یک توده منعقد به دام می‌افتند. این توده منعقد ناشی از وجود پروتئینهایی است که وزیکولهای سمینال میسازند و به ‎تدریج در اثر فعالیت آنزیم‎های پروتئولیتیک حل شده واسمولالیته آن افزایش مییابد.

شواهد موجود نشان میدهد که روش نمونه‌گیری بر کیفیت نمونه‌های به ‎دست آمده تأثیر دارد. نمونه‌هایی که در آزمایشگاه به‌روش استمنا در داخل ظروف مخصوص گرفته میشوند در مقایسه با نمونه‌هایی که در منزل  به‌روش نزدیکی و در داخل کاندوم‌های فاقد مواد اسپرم کش گرفته میشوند از کیفیت کمتری برخوردارند. این اختلاف میتواند ناشی از تفاوت در تحریک جنسی باشد. زمانی که برای گرفتن نمونه بروش استمنا صرف میشود نیزبر کیفیت آن مؤثر است.

وقتی نمونه در شرایط معینی گرفته شود کیفیت آن تحت تأثیر فاکتورهای غیرقابل تغییری قرار میگیرد مثلاً میزان اسپرم‌سازی بیضه‌ها، میزان فعالیت غدد ترشحی و وجود بیماریهایی که اخیراً در فرد وجود داشته‌اند مثل تب. همچنین مدت زمانی که از آخرین انزال فرد گذشته می‌بایستی گزارش شده در تفسیر نتایج مدنظر قرارگیرد.

نتایج بررسی مایع منی درآزمایشگاه تحت تأثیر عوامل زیر می‎باشد:

– نمونه باید به‎ طورکامل جمع آوری گردد. در عمل انزال، بخش ابتدایی مایع منی که بخش پروستاتی آن است غنی از اسپرم میباشد درحالیکه در قسمتهای انتهایی مایع منی بیشتر مواد مترشحه وزیکولهای سمینال وجود دارد. لذا درصورتی که ابتدای مایع منی گرفته نشود بیشترین اختلال در نتیجه آزمایش رخ میدهد.

– فعالیت غددضمیمه ای جنسی. مواد مترشحه این غدد باعث رقیق شدن اسپرماتوزییدهای متراکم، در هنگام انزال میشوند. غلظت اسپرم به تنهایی معیار صحیحی برای بررسی میزان اسپرمسازی بیضه‌ها نیست زیرا تحت تأثیر فعالیت این غدد نیز میباشد اما شمارش تعداد کل اسپرم (غلظت اسپرم ضربدر حجم مایع منی) میتواند نشانه میزان اسپرمسازی باشد. به عنوان مثال غلظت اسپرم در جوانان و افراد مسن ممکن است یکسان باشد اما با توجه به اینکه حجم مایع منی با افزایش سن کاهش مییابد (حداقل در برخی از نژادها) لذا تعداد کل اسپرم نیز کم میشود.

– مدت زمانی که از آخرین تماس جنسی میگذرد. اگر انزال صورت نگیرد اسپرماتوزوییدها در اپیدیدیم تجمع یافته و به داخل مجرای ادرار سر ریز میگردند و همراه ادرار دفع میشوند. طول دورانی که فرد تماس جنسی نداشته تأثیری بر میزان زنده بودن یا کروماتین اسپرمها  نمیگذارد مگر اینکه فعالیت اپیدیدیم اختلال داشته باشد. باید توجه داشت که پس از یک بار انزال اپیدیدیم کاملاً تخلیه نمیشود و تعدادی اسپرم در آن باقی میماند. این مسئله بر کیفیت و دامنه سنی اسپرمها در انزال بعدی تأثیر میگذارد اما چون برآورد میزان این تأثیرمشکل است لذا به حساب نمی‌آید.

– اندازه بیضه‌ها. منعکس کننده میزان اسپرمسازی بوده و بر تعداد کل اسپرمها در هر بار انزال و مورفولوژی آنها تأثیر میگذارد.

 

نکته: عوامل ذکر شده باعث بروز اختلافات بیولوژیک فراوانی درکیفیت مایع منی میشوند. لذا  اندازه‌گیریهایی که  روی مایع منی انجام میگیرد می‌بایستی کاملاً دقیق باشد.

 

 

این فاکتورهای متنوع وغیرقابل کنترل عامل بروزاختلاف درترکیب مایع منی بین افراد مختلف می‌باشند. در شکل ۱-۲ تفاوت در ترکیب مایع منی در طول زمان در ۵ داوطلب جوان سالم دیده میشود که در یک مطالعه ضدبارداری با استفاده از هورمون برای مردان، از دارو‎نما استفاده کرده‌اند. اختلافاتی که در نتایج دیده میشود بیانگر آن است که در تفسیر نتایج باید توجه داشت که :

– کیفیت مایع منی یک فرد را نمیتوان با یک نمونه مشخص کرد و برای رسیدن به اطلاعات پایه دقیق، باید ۲ تا ۳ نمونه را آزمایش کرد.

اگرچه بررسی کل اسپرمها در یک مایع منی نمیتواند الزاماً بیانگر قدرت باروری آن دسته از اسپرمهایی باشد که هنگام لقاح به تخمک میرسند اما میتواند اطلاعات اساسی در مورد شرایط  بالینی فرد به‎ دست بدهد.

برای اینکه نتایج آزمایشات معتبر باشند تمام مراحل نمونه‌برداری و انجام آزمایش باید به روشهای استاندارد انجام گیرد.آزمایشاتی که در این فصل معرفی میشوند روشهای قابل قبول و استانداردی هستند که برای ارزیابی مایع منی ضروری میباشند.

 

 

 

 

 

 شکل ۱-۲ تفاوت در غلظت و تعداد اسپرماتوزویید‎ها در یک دوره ۱/۵ ساله

                               

آنالیز اسپرم شامل مراحل زیر است که بعداً به تفضیل به آنها خواهیم پرداخت:

– در ۵ دقیقه اول نمونه را در انکوباتور ۳۷ درجه قرار میدهیم تا سیال شدن نمونه را ارزیابی کنیم.

– بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه موارد زیر را بررسی میکنیم:

بررسی ظاهر و سیال شدن مایع منی

اندازه گیری حجم مایع منی

PH اندازه گیری (درصورت نیاز)

تهیه لام مستقیم از نمونه جهت بررسی ظاهر میکروسکوپی، میزان تحرک و تعیین رقت لازم برای شمارش اسپرم

بررسی میزان زنده بودن اسپرمها (درصورتی که درصد اسپرم های متحرک کم باشد)

تهیه اسمیر ازمایع منی برای ارزیابی مورفولوژی اسپرم

تهیه رقت از مایع منی برای ارزیابی غلظت اسپرم

شمارش اسپرم  

انجام واکنش اگلوتیناسیون مخلوط درصورت نیاز (Mixed agglutination test=Mar)

ارزیابی سلولهای پراکسیداز مثبت درصورت وجود سلولهای گرد Round cells

آماده سازی اسپرمها برای تست ایمونوبید درصورت نیاز

سانتریفوژ کردن نمونه در صورتی که انجام آزمایشات بیوشیمی مد نظر باشد.

– در طی سه ساعت: ارسال نمونه به آزمایشگاه میکروبشناسی درصورت نیاز

– پس از ۴ ساعت: فیکس کردن و رنگآمیزی اسمیرها برای ارزیابی مورفولوژی

– پس از ۴ ساعت تا آخرهمان روز( یا روز بعد درصورتی که نمونه فریز شود):

   ارزیابی مارکرهای غدد ضمیمه‌ای درصورت نیاز

   انجام آزمایش ایمونوبید غیرمستقیم درصورت نیاز

 

۲-۲ جمع آوری نمونه

۱-۲-۲ آماده سازی

برای پیشگیری ازتأثیرات دما بر روی نمونه و کنترل زمان بین نمونه گیری و انجام آزمایش، بهتر است نمونه در یک اتاق خصوصی در  نزدیکی آزمایشگاه گرفته شود.

– نمونه باید حداقل ۲ و حداکثر۷ روز پس از آخرین تماس جنسی گرفته شود. درصورتی که نیاز به گرفتن نمونه مجدد باشد، زمان فوق بایستی برای نمونه‌های بعدی نیز یکسان باشد.

دستورالعملهای کتبی و شفاهی درباره روش گرفتن نمونه میبایستی به بیمار داده شود. به بیمار بایستی تأکید کرد که کل نمونه را جمع‌آوری کرده و در صورتی که موفق به این کار نشده این مطلب را به آزمایشگاه گزارش نماید.

– نام بیمار، تاریخ تولد، کد بیمار، مدت پرهیز از تماس جنسی abstinence روز و ساعت گرفتن نمونه، کامل

 بودن نمونه و مشکلاتی که در گرفتن نمونه رخ داده و فاصله بین گرفتن نمونه تا انجام آزمایش باید در گزارش بیمار ذکر شوند. (ضمیمه ۶ بخشA6-1)

 

۲-۲-۲ جمع آوری نمونه برای بررسیهای تشخیصی یا تحقیقاتی

نمونه بایستی بروش خودتحریکی masturbation گرفته شود و در یک ظرف شیشه‌ای یا پلاستیکی تمیز که غیرسمی بودن آن برای اسپرمها اثبات شده باشد جمع‌آوری گردد. (به توضیحات داخل کادر زیر مراجعه نمایید)* ظرفی که قرار است نمونه در آن گرفته شود باید قبلاً در حرارت  بین ۲۰ تا ۳۷ درجه قرار داده شود تا از اثر تغییرات ناگهانی دما بر روی اسپرم جلوگیری شود. نام بیمار، کد بیمار و تاریخ و ساعت گرفتن نمونه باید روی آن یادداشت شود.

* در طول مدت سیال شدن، نمونه را روی میز یا انکوباتور ۳۷ درجه قرار میدهیم.

* درصورتی که نمونه کامل جمع آوری نشده باشد به‎ خصوص اگر بخش اول آن که غنی از اسپرم است گرفته نشده باشد باید حتماً در گزارش بیمار ذکر شود.  

 

روش تأیید مناسب بودن ظروف نمونه گیری اسپرم

چند نمونه مایع منی که دارای تعداد زیادی اسپرم با تحرک خوب هستند را انتخاب نمایید. نیمی از هر نمونه را در ظروف غیرسمی(کنترل) و نیم دیگر را در ظروفی که کیفیت آنها مشخص نیست قرار میدهیم. در دمای اتاق یا ۳۷ درجه میزان تحرک اسپرمها را در فواصل یک ساعته به مدت ۴ ساعت بررسی میکنیم. اگر اختلاف معناداری بین ظروف تحرک اسپرمها در این دوظرف دیده نشود، میتوان ظروف مورد نظر را غیر سمی و مناسب نمونه گیری   دانست. برای بررسی تفاوت بین دوظرف از تست t استفاده میکنیم که باید  p>0.05 گردد. 

  

 ۳-۲-۲ جمع آوری مایع منی برای لقاح مصنوعی

 روش جمع آوری نمونه مشابه روشی است که در۲-۲-۲ ذکر شد با این تفاوت که ظروف، سر سمپلرها و پیپت‌های مورد استفاده باید استریل باشند.

 

۴-۲-۲ جمع‌آوری استریل مایع منی برای آزمایشات میکروبی

 برای این کار بایستی از آلودگی نمونه با میکروبهایی که منشأ آنها مایع منی نیست جلوگیری کرد ( مثل میکروارگانیسمهای کمنسال پوست). ظروف نمونه گیری، سرسمپلرها و پیپت‌های مورد استفاده باید استریل باشند.

بیمار بایستی:

* ابتدا ادرار نماید.

* سپس برای جلوگیری ازآلودگی پوست با میکروارگانیسمهای کمنسال،  دستها و آلت را با آب و صابون بشوید.

* با آب موضع را آبکشی نماید.

* دستها و آلت رابا یک دستمال یکبارمصرف خشک نماید.

*  نمونه را داخل ظرف یکبار مصرف بگیرد.

توجه : فاصله بین زمان گرفتن نمونه و انجام آزمایشات میکروبی نباید از ۳ ساعت تجاوز نماید

 

۵-۲-۲ جمع آوری نمونه در منزل

در شرایط استثنایی ممکن است نمونه در منزل گرفته شود مثلاً زمانیکه فرد نمیتواند در آزمایشگاه نمونه دهد و یا امکانات لازم برای گرفتن نمونه در نزدیکی آزمایشگاه وجود ندارد. دستورالعملهای لازم در خصوص گرفتن و ارسال نمونه باید به‎طور شفاهی و کتبی در اختیار بیمار قرار گیرد. به بیمار باید تأکید شود که کل نمونه  مایع منی (بخصوص بخش اول آن که غنی از اسپرم است) را داخل ظرف جمع‌آوری نماید و اگر نمونه را کاملاً جمع آوری نکرده حتما آن را گزارش نماید تا در جواب بیمار ذکر شود.

به بیمار ظرفی داده میشود که روی آن نام و کد بیمار ثبت شده است. زمان گرفتن نمونه توسط بیمار یادداشت شده و نمونه طی یک ساعت به آزمایشگاه تحویل داده میشود. در زمان حمل نمونه دمای آن باید بین ۲۰ تا ۳۷ درجه حفظ شود.

در گزارش نتایج بیمار باید قید شود که نمونه در منزل یا جایی خارج از آزمایشگاه گرفته شده است.

 

۶-۲-۲ جمع آوری نمونه توسط کاندوم

در موارد استثنایی که فرد قادر نیست  به‌ روش خودتحریکی نمونه‌گیری نماید، میتواند با استفاده ازکاندوم  در هنگام مقاربت نمونه را جمع‌آوری کند. برای اینکار فقط از کاندومهایی استفاده میشود که فاقد موادکشنده اسپرم هستند. این کاندومها به‎ صورت تجارتی در دسترس می‌باشند. بیمار باید اطلاعات کارخانه سازنده را مطالعه کند و پس از گرفتن نمونه آنرا بسته، زمان نمونه گیری را یادداشت  نموده و طی یک ساعت  به آزمایشگاه ارسال  نماید. در زمان حمل نمونه دمای آن باید بین ۲۰ تا ۳۷ درجه حفظ شود.

در گزارش نتایج بیمار باید قید شود که نمونه با کاندوم مخصوص طی عمل مقاربت و در خارج از آزمایشگاه گرفته شده است.

توجه: از کاندومهای معمولی نباید برای جمع‌آوری اسپرم استفاده نمود زیرا حاوی موادی هستند که بر حرکت اسپرمها تأثیر منفی میگذارند

 

نکته ۱-  جمع آوری مایع منی بدون کاندوم و با مقاربت توصیه نمیشود زیرا قسمت اول مایع منی که حاوی بیشترین تعداد اسپرم میباشد ممکن است ازدست برود. به‎ علاوه آلودگی با سلولها و باکتریهای واژن ممکن است رخ دهد و PH اسیدی ترشحات واژن میتواند اثرات سوء بر تحرک اسپرم  داشته باشد.

                               

نکته ۲- اگر فردی نتواند نمونه اسپرم جمع‌آوری نماید با بررسی موکوس سرویکال پس از نزدیکی،  میتوان اطلاعاتی را در مورد شرایط اسپرمهای وی به ‎دست آورد.

 

۷-۲-۲ ایمنی در مراحل کار با نمونه

نمونه مایع منی ممکن است حاوی عوامل عفونی خطرناک (مثل ویروس ایدز، هپاتیت و هرپس سیمپلکس) باشد و لذا باید به‎ عنوان یک نمونه بیولوژیک خطرناک با آن رفتار شود.

در صورتی که قرار است مطالعات زیست سنجی، تلقیح داخل رحمی IUI، باروری آزمایشگاهی IVF، تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم ICSI انجام شود باید از مواد و روشهای استریل استفاده نمود. از دستورالعملهای ایمنی که در ضمیمه ۲ آمده است باید اکیدا پیروی نمود. روشهای صحیح کار اساس ایمنی در آزمایشگاه هستند.

 

 

۳-۲ آزمایشات ماکروسکپی اولیه

آنالیز اسپرم را باید بلافاصله پس از سیال شدن نمونه آغاز نمود. زمان شروع آنالیز معمولاً ۳۰ دقیقه پس از انزال است و نباید از یک ساعت بیشتر شود زیرا دهیدراتاسیون یا تغییرات دما بر کیفیت مایع منی اثر میگذارد.

 

۱-۳-۲ سیال شدن Liquefaction

بلافاصله پس از انزال، مایع منی به‎ صورت یک توده نیمه منعقد است. پس از چند دقیقه در حرارت اتاق شروع به سیال شدن میکند و طی آن یک مخلوط  ناهمگن ایجاد میشود که به‎ صورت  توده‌هایی در یک  مایع است. هرچه سیالیت بیشتر شود مایع منی همگن‌تر و آبکی‌تر میشود و در آخر مقدار اندکی به‎ صورت توده منعقد باقی میماند. سیال شدن نمونه در حرارت اتاق معمولاً طی ۱۵ دقیقه رخ میدهد اگرچه به ‎ندرت تا ۶۰ دقیقه یا بیشتر نیز طول میکشد. اگرسیال شدن کامل طی ۶۰ دقیقه رخ نداد باید آن را گزارش نمود. نمونه‌هایی که در منزل یا به‎وسیله کاندوم گرفته میشوند معمولاً هنگام رسیدن به آزمایشگاه سیال شده‌اند.

نمونه‌های منی طبیعی که سیال شده‌اند ممکن است حاوی دانه های ژل مانندی (اجسام ژلاتینی) باشند که سیال نمی‌شوند. به نظر می‌رسد این ذرات هیچگونه اهمیت بالینی ندارند. وجود رگه های موکوس ممکن است در آنالیز منی ایجاد تداخل نماید.

توجه:

۱- سیال شدن هم به‎ صورت ماکروسکپی (در بالا توضیح داده شد) و هم به‎ صورت میکروسکپی قابل ارزیابی است. هرچه نمونه سیال‌تر میشود اسپرمهای ساکن توانایی حرکت بیشتری پیدا می‌کنند. اگر در مشاهده میکروسکپی اسپرمهای بیحرکت دیده شوند باید زمان بیشتری صرف نمود تا سیال شدن کامل شود.

 ۲-در طی سیال شدن، مخلوط کردن یا چرخاندن نمونه به‎ طور مستمر بر روی شیکر در حرارت اتاق یا ۳۷ درجه میتواند به تشکیل یک نمونه همگن کمک کند.

۳- اگر سیال شدن در ۳۰ دقیقه رخ نداد آنالیز اسپرم را شروع نکنید و۳۰ دقیقه دیگر صیر کنید. در صورتی که پس از ۶۰ دقیقه باز هم نمونه سیال نشد طبق دستورالعمل بخش ۱-۳-۲ عمل کنید.

 

 

 

۱-۱-۳-۲ تأخیر در سیال شدن

گاهی ممکن است نمونه ها به‎ طور طبیعی سیال نشوند و آنالیز اسپرم را با مشکل مواجه سازند. در این موارد میتوان از یکی از روشهای زیراستفاده نمود:

۱- اضافه کردن محلول سالین بافر فسفات دولبکو (ضمیمه ۴ بخش۲-۴-A) به نسبت ۱/۱ و پیپت کردن پی در پی

۲- روش مکانیکی که در آن نمونه را چندین بار با سرنگی که سرسوزن ۱۸ یا ۱۹ کندی دارد کشیده و به آرامی تخلیه میکنیم.

۳- هضم آنزیمی با بروملین bromelain که یک آنزیم پروتیولیتیک وسیع‌الطیف است و میتواند سیال شدن را تسریع نماید.

 

طرزتهیه بروملین: محلول ۱۰IU/ml درسالین دولبکو را تهیه نمایید. حل شدن آنزیم در سالین دولبکو ممکن است به سختی صورت گیرد اما پس از ۲۰-۱۵ دقیقه مخلوط کردن، اکثر آن حل میشود. مایع منی را به نسبت ۱/۱ با محلول فوق مخلوط نموده و با نوک پیپت آن را هم میزنیم و ۱۰  دقیقه در ۳۷ درجه قرار میدهیم. قبل از هرگونه آنالیز، آن را به‎ خوبی مخلوط کنید.

 

نکته: اینگونه روشها ممکن است بیوشیمی پلاسمای منی را تحت تأثیر قرار داده و بر حرکت و مورفولوژی اسپرم اثر گذارد. لذا مصرف آنها باید در جواب بیمار گزارش شود. همچنین زمانی که مایع منی را به نسبت ۱/۱ با بروملین مخلوط  میکنیم باید این رقت را در زمان شمارش اسپرم مد نظر داشت.

 

۲-۳-۲  ویسکوزیته منی Viscosity

پس ازسیال شدن ویسکوزیته مایع منی رامیتوان تعیین نمود. برای این کار نمونه را با یک پیپت یکبار مصرف که قطر نوک آن حدود ۱٫۵ میلیمتر است به آرامی آسپیره نموده و سپس اجازه میدهیم تا قطره‌های مایع منی  به کمک نیروی وزن خود از نوک پی‌پت چکیده و طول رشته حاصل را بررسی میکنیم. نمونه طبیعی به‎ صورت قطرات مجزا از پیپت خارج میشود. اگر ویسکوزیته غیرطبیعی باشد قطرات اسپرم ایجاد رشته‌های بیش از ۲ سانتیمتر می‌کند.

ویسکوزیته را به‎ روش دیگری نیز میتوان تعیین نمود. برای این کار یک میله شیشه‌ای را داخل نمونه فرو برده و سپس خارج میکنیم و رشته‌های حاصل را بررسی میکنیم. در صورتی که رشته ایجاد شده بیش از ۲ سانتیمتر باشد ویسکوزیته غیرطبیعی گزارش میشود.

برخلاف نمونه‌های غیر سیال،  در نمونه‌هایی که ویسکوزیته بیش ازحد دارند سفتی یکنواختی درمایع منی دیده میشود و با گذشت زمان قوام آن تغییر نمی‌کند. نمونه‌هایی که ویسکوزیته بالایی دارند هنگام برداشتن با پیپت به ‎دلیل چسبندگی زیادی که دارند مشخص میگردند. روشهایی که برای کاستن از ویسکوزیته وجود دارد مشابه همانهایی است که برای نمونه‌های غیر سیال بیان شد.(بخش ۱-۱-۳-۲ )

 

    نکته: ویسکوزیته بالا در تعیین تحرک و غلظت اسپرم، تعیین اسپرمهای پوشیده از آنتی‌بادی و سنجش   مارکرهای بیوشیمیایی ایجاد تداخل می‌‌نماید.

 

 

۳-۳-۲ ظاهر مایع منی

 نمونه منی که سیالیت طبیعی داشته باشد دارای ظاهری  یکنواخت، خاکستری و نیمه کدر است. اگر تعداد اسپرم خیلی کم باشد کدورت نمونه کمتر میشود. رنگ نمونه نیز میتواند متفاوت باشد مثلا درصورت وجود گلبولهای قرمز رنگ آن قرمز مایل به قهوه‌ای میشود ( همواسپرمی) و در صورت بروز یرقان یا مصرف برخی ویتامینها و داروها رنگ نمونه زرد میشود.

 

۴-۳-۲ حجم مایع منی

حجم انزال عمدتاً مربوط به وزیکولهای سمینال وپروستات  است ولی غدد پیازی- میزراهی واپیدیدیم نیز به‎طور مختصر در مقدار آن تأثیر دارند.تعیین دقیق حجم مایع منی بسیار مهم است زیرا محاسبه تعداد کل اسپرم‌ها و سلولهای دیگر در مایع منی وابسته به آن است. برای تعیین حجم میتوان از روشهای زیر استفاده نمود:

الف روش توزین:

* ظرف نمونه گیری را ابتدا وزن نموده و سپس بیمار نمونه را در آن جمع آوری می‌کند.

* ظرف حاوی نمونه را مجدداً وزن نمایید.

* وزن مخصوص مایع منی را ۱ فرض نموده و حجم آن را حساب کنید. (وزن مخصوص واقعی مایع منی بین ۱٫۰۴۳ و  ۱٫۱۰۲ متغیراست)

توجه: ظروف خالی  ممکن است وزن‌های متفاوتی داشته باشند  لذا هر یک از آنها را قبل از استفاده باید توزین نمود. وزن ظرف را باید با استفاده از ماژیک روی ظرف یادداشت نمود. در صورتی که نام بیمار روی برچسب نوشته میشود باید  ظرف را پس ازچسباندن برچسب توزین نمود.

 

ب- روش مستقیم:

نمونه را دریک استوانه مدرج دهان گشاد بریزید و حجم را از روی درجات استوانه قرائت نمایید. (صحت اندازه گیری ۰٫۱ میلی لیتر).

توجه: استفاده از استوانه مدرج و یا سرنگ و پیپت برای تعیین حجم توصیه نمیشود زیرا همیشه مقداری از نمونه در ظرف باقی میماند و در اندازه گیری به حساب نمیآید. این میزان بین ۰٫۳ تا ۰٫۹ میلیلیتر است.

 

نکته ۱: حجم کم مایع منی نشانه وجود انسداد در مجرای انزال و یا فقدان مادرزادی و دوطرفه وازدفران   (CBAVD) میباشد که در آن وزیکولهای سمینال نیز به‎ طور کامل تکامل نیافته‌اند.

 

نکته ۲:  حجم کم مایع منی میتواند ناشی از اشکال در جمع آوری نمونه، انزال رتروگراد ویا کمبود آندروژن   باشد.

 

نکته ۳: افزایش حجم مایع منی ممکن است به‎ دلیل افزایش ترشحات ناشی از التهاب غدد ضمیمه‌ای باشد.

 

** کمترین مقدار مرجع برای مایع منی ۱٫۵ میلی لیتر است.

 

 PH مایع منی

PH مایع منی منعکس کننده تعادل بین ترشحات مختلف غدد ضمیمه‌ای به‎خصوص ترشحات قلیایی وزیکولهای سمینال و ترشحات اسیدی پروستات میباشد. اندازه گیری PH باید بعد از سیال شدن نمونه، یعنی ترجیحاً ۳۰ دقیقه پس از انزال انجام شود و در هر حال این زمان نباید پس از یک ساعت باشد زیرا خروج CO2 از نمونه پس از این مدت بر PH تأثیر میگذارد. برای نمونه های طبیعی از کاغذ PH که دامنه اندازه گیری آن ۶ تا ۱۰ استفاده میکنیم.  برای این کار:

* نمونه را به خوبی مخلوط نمایید.

* یک قطره ازمایع منی را به‎ طور یکنواخت روی کاغذ پخش نمایید.

* صبر کنید تا رنگ حاصله یکنواخت گردد (کمتر از ۳۰ ثانیه).

 *رنگ حاصله را با نوار کنترل مقایسه نموده و PH را قرائت نمایید.

 توجه: صحت کاغذ PH بایستی با استانداردهای معین کنترل گردد.

 

برای نمونه هایی که چسبندگی زیادی دارند میتوان از PH مترهایی استفاده نمود که برای محلولهای ویسکوز طراحی شدهاند.

 

مقادیر مرجع: اگرچه داده های زیادی در خصوص مقادیر مرجع PH درمردان بارور وجود ندارد اما طبق این دستورالعمل عدد ۷٫۲ را میتوان به‎عنوان حد پایین دامنه مرجع در نظر گرفت.

 

نکته ۱: اگر PH مایع منی کمتراز۷ باشد وحجم وتعداد اسپرمها نیز پایین باشد ممکن است نشانه انسداد در مجرای انزال و یا فقدان مادرزادی و دوطرفه وازدفران باشد که در آن وزیکولهای سمینال نیز به‎ طور کامل تکامل نیافته اند.

 

نکته ۲: با گذشت زمان خاصیت بافری مایع منی کاهش مییابد و درنتیجه PH افزایش می‌یابد لذا بالا بودن آن ممکن است نتایج بالینی مفیدی به‎ دست ندهد.

مروری بر آزمایش اسپرموگرام

اسپرموگرام کامپیوتری

فایل پی دی اف را دانلود کنید

برچسبها
  • آنالیز اسپرم
  • اسپرموگرام
  • دکتر هجرانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ویژه ها
آب مقطر گیری / اتوکلاو / اسپکتروفتومتر / انکوباتور / بن ماری / پی اچ متر / دیسپنسر / دیونایزر / روتاتور / سانتریفیوژ / سمپلر / فتومتر / شیکر / فور / میکروتوم / میکروسکوپ / هات پلیت / هود / محلولها / محیط کشت / مواد شیمیایی / پرینتر / یو پی اس/ استابلایزر / آموزش / اتوآنلایزر بیوشیمی / اسپرم آنالایزر / الایزا پروسسور / الایزا ریدر / الایزا واشر / الکتروفورز / الکترولیت آنالایزر / ایمونوآنالایزر / بلاد گس / پی سی آر / سل کانتر / سدیمان آنالایزر / کمی لومینه سانس / کیتها: بیوشیمی، سرولوژی، الایزا و ... / وسائل یک بار مصرف / نرم افزار / تعمیرات و نگهداری / کابینت و سکوبندی / شیشه آلات / جویای کار / فرصت شغلی / فروش ویژه اتوکلاو / تعمیرات و تامین قطعات و کالیبراسیون سیستم های الایزا ریدر و الایزا واشر اتوماتیک و فتومتر / یخچال و فریزرهای آزمایشگاهی / میکسر ESR / پیوند دستگاههای مدرن و کیتهای تولید داخل / تولید کننده سانتریفیوژ آزمایشگاهی / کیتهای الایزای قیمت مناسب / محصولات اسکلاو / فروش آزمایشگاه /