عفونت‌های هرپس ‏ویروس‏ها در انسان

عفونت‌هاي هرپس ‏ويروس‏ها در انسان

عفونت‌های هرپس ‏ویروس‏ها در انسان

بخش اول

(هرپس سیمپلکس، واریسلا و سیتومگالو ویروس)
شهاب فلاحی

دانشجوی دکترای ویروس شناسی دانشگاه تربیت مدرس

 

هرپس‏ ویروس‏هایى که عموماً انسان را آلوده مى‏کنند شامل ویروس هرپس‏ سیمپلکس تیپ ۱ و ۲، ویروس واریسلاـ زوستر، سیتومگالو ویروس، ویروس اپشتاین‌بار، هرپس ‏ویروس انسانى تیپ ۶ و ۷ و هرپس‏ ویروس تیپ ۸ (در ارتباط با سارکوم کاپوزى) هستند. هرپس ‏ویروس B میمون میتواند انسان را نیز آلوده نماید. حدود ۱۰۰ ویروس در گروه هرپس وجود دارد که انواع مختلفى از حیوانات را آلوده مى‏ کنند.

 

خصوصیات هرپس‏ ویروس‏ها

ساختار و ترکیب

هرپس‏ ویروس‏ها، گروه بزرگى از ویروس‏ها هستند. اعضاى مختلف آن، ساختار مشابهى دارند و توسط میکروسکوپ الکترونى غیر قابل تمایز هستند. تمام هرپس ‏ویروس‏ها داراى یک هسته مرکزى از زنجیر مضاعف  DNAمارپیچى هستند که به وسیله یک کپسید پروتئینى با تقارن بیست وجهى احاطه شده است. کپسید از ۱۶۲ کپسومر تشکیل شده است. نوکلئوکپسید را پوششى احاطه کرده که از غشاء هسته سلول میزبان به دست آمده است و در سطح آن، بر آمدگى‏ هاى گلیکوپروتئینى با طول ۸ نانومتر قرار دارد. گاهى لایه ‏اى غیرشفاف بدون تقارن در حد فاصل بین کپسید و پوشش به نام تگومنت دیده مى‏شود. قطر ذرات کامل ویروس داراى پوشش حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ نانومتر است. در صورتى که قطر ویریون فاقد پوشش، حدود ۱۰۰ نانومتر است. ژنوم هرپس ‏ویروس به صورت DNAى دو رشته‏اى (۱۲۴ تا ۲۳۵ Kbp) خطى مى‏ باشد. خصوصیات برجسته DNA هرپس ‏ویروس، ترتیب توالى آن است. ژنوم هرپس ‏ویروس، توالى‏ هاى انتهایى و توالى ‏هاى مکرر داخلى دارد. در برخى از اعضاى این گروه مانند ویروس‏هاى هرپس ‏سیمپلکس، ترتیب مجدد ژنوم موجب تولید ایزومرهـــــــاى متفاوت ژنوم مى‏ شود. مقدار گوانین و سیتوزین موجود در  DNAهرپس‏ ویروس‏ها از ۳۱ درصد تا حدود ۷۵ درصد متفاوت است. تشابه اندکى در توالى‏ هاى DNA هرپس ‏ویروس‏هاى مختلف وجود دارد، اما توالى  DNA تیپ یک و دو حدود ۵۰ درصد و تیپ ۶ و ۷ انسانى حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد به هم شباهت دارند.

 

طبقه‏ بندى

طبقه‏ بندى اعضاى متعدد خانواده هرپس‏ ویروس‏ها مشکل است. نوعى تقسیم‏ بندى بر اساس خصوصیات بیولوژى آنها انجام گرفته است. آلفا هرپس‏ ویروس‏ها به سرعت تکثیر یافته و ویروس‏هاى سیتولیتیکى هستند که باعث تشکیل عفونت‏هاى مخفى در نورون‏ها میگردند. ویروس هرپس‏ سیمپلکس (جنس سیمپلکس ویروس) و ویروس واریسلا زوستر (جنس واریسلو ویروس)، در این گروه قرار دارند. تکثیر بتا‌ هرپس ‏ویروس‏ها، آهسته است و ممکن است خاصیت سیتومگالیک (بزرگ شدن سلول‏هاى آلوده) داشته باشند و مخفــیانه در غدد ترشحى و کلیه‏ ها باقى بمانند. سیتومگالو ویروس در جنس سیتومگالو ویروس قرار دارد. همچنین اعضاى جنس روزئولوویروس به نام هرپس‏ ویروس‏هاى انسانى تیپ‏هاى ۶ و ۷ نام‌گذارى گردیده‏ اند. این ویروس‏ها، بر اساس خصوصیات بیولوژى، به عنوان گاما ویروس طبقه‏ بندى مى‏ شوند. زیرا لنفوسیت‏ها (لنفوتروپیک T) را آلوده مى‏ کنند. در هر حال، آنالیز مولکولى ژنوم آنها نشان مى‏ دهد که این ویروس‏ها به بتا هرپس‏ ویروس شباهت بیشترى دارند. از گاما هرپس‏ ویروس‏ها مى‏ توان ویروس اپشتاین‏بار (جنس لنفوکریپتوویروس) را که سلول‏هاى لنفاوى را آلوده مى‏ کند و در آنجا مخفى مى‏ شود، به عنوان نمونه ذکر کرد. هرپس‏ ویروس مرتبط با سارکوم کاپوزى را هرپس ‏ویروس تیپ ۸ انسانى نام‌گذارى کرده‏ اند و در جنس رادینوویروس قرار داده‏اند.

 

 

 

طبقه‌بندی هرپس ویروس‌ها

 تکثیر هرپس ‏ویروس

بعد از اتصال گلیکو پروتئین‏هاى سطحى با گیرنده‏ هاى اختصاصى سلول، ویروس با غشاى سلولى ادغام و به سلول میزبان وارد مى‏ شود. برخى هرپس‏ ویروس‏ها به گلیکوزآمینوگلیکانهاى سطح سلول و به طور عمده به هپاران سولفات اتصال مى ‏یابند. اتصال ویروس همچنین شامل اتصال با یکى از چندین کورسپتور (براى مثال اعضاى ایمونوگلوبولین سوپر فامیلى) نیـــــز مى‏ باشد. مدت تکثیر ویروس هرپس ‏سیمپلکس حدود ۱۸ ساعت و سیتومگالو ویروس حدود ۷۰ ساعت است. سلول‏هاى آلوده با هرپس ‏ویروس‏ها  بالاخره از بین مى‏ روند. سنتز ماکرومولکول‏هاى میزبان در اوائل عفونت متوقف مى‏شود و هنگامى که تکثیر ویروس شروع مى‏ شود، سنتز DNA سلول و سنتز پروتئین سلول متوقف مى‏ شود. اثر سیتوپاتیک در هرپس ‏ویروس‏هاى مختلف انسانى با یکدیگر متفاوت است.

 

شکل شماتیک همانندسازی هرپس ویروس‌ها

 

عفونت‏هاى هرپس ‏ویروس در انسان

ویروس‏هاى هرپس ‏سیمپلکس

ویروس‏هاى هرپس‏ سیمپلکس به فراوانى در جوامع انسانى پراکنده‏ اند. این ویروس‏ها، میزبان‏هاى زیادى داشته و قادرند در انواع مختلفى از سلول‏ها تکثیر یافته و حیوانات مختلفى را آلوده کنند. همچنین، به سرعت تکثیر مى ‏یابند و به مقدار زیاد سیتولیتیک هستند. ویروس‏هاى هرپس ‏سیمپلکس، انواع مختلفى از بیمارى‏ ها شامل التهاب حاد مخاط دهان و لثه، التهاب قرنیه ملتحمه چشم، انسفالیت، بیمارى تناسلى و عفونت نوزدان را ایجاد مى‏ کنند. این ویروس‏ها همچنین، در سلول‏هاى عصبى ایجاد عفونت مخفى مى‏ کنند و عود این‏گونه عفونت‏ها نیز شایع است.

 

خصوصیات ویروس هرپس ‏سیمپلکس

دو تیپ متمایز از ویروس هرپس‏سیمپلکس وجود دارد: تیپ ۱ و ۲ (۱ـHSV ، ۲ـHSV). تشکیلات ژنوم دو ویروس هرپس‏ سیمپلکس به هم شباهت داشته و توالى مشابهى در DNA دارند.

چرخه تکثیر هرپس ‏ویروس سریع است و براى کامل شدن حدود ۸ تا ۱۶ ساعت زمان لازم دارد. ژنوم HSV، بزرگ بوده (حدود kbp150) و مى‏ تواند حداقل ۷۰ پلى‏ پپتید را کد کند. فعالیت بسیارى از این پروتئین‏ها در تکثیر ویروس یا حالت مخفى شدن ویروس شناخته نشده است.

 

پاتوژنز و پاتولوژى

الف) پاتولوژى:

تغییرات اختصاصى بافتى به صورت بالونى شکل شدن سلول‏هاى آلوده، تولید اجسام انکلوزیون درون هسته‏اى از نوع  Cowdryتیپ A، وجود کروماتین در اطراف آن و تشکیل سلول‏هاى بزرگ چندهسته ‏اى مى ‏باشد. انکلوزیون‏ها به تدریج هسته را پر مى‏ کنند ولى سپس متراکم شده و از غشاء داخلى هسته خارج مى‏شوند. ادغام (فیوژن) سلولى، روشى براى انتشار ویروس هرپس‏ سیمپلکس از سلولى به سلول دیگر، حتى با وجود آنتى‏ بادى خنثى‏ کننده مى‏ باشد.

ب) عفونت اولیه:

HSV توسط تماس شخص مستعد با شخصى که ویروس را دفع مى‏ کند، منتقل مى ‏شود. ویروس جهت آغاز عفونت باید وارد سطح موکوسى یا پوست زخمى شود (پوست سالم در برابر ویروس مقاوم است).

 

اثرات سیتوپاتیک هرپس ویروس در کشت سلولی

عفونت‏ هاى ویروس هرپس ‏سیمپلکس تیپ یک معمولاً به دهان و گلو محدود شده و ویروس از طریق ترشحات تنفسى یا تماس مستقیم با بزاق آلوده منتشر مى ‏شود. ویروس هرپس‏ سیمپلکس تیپ دو معمولاً از طریق تماس جنسى انتشار مى‏یابد. این ویروس‏ها ابتدا در مکان ورودى تکثیر مى‏یابند و سپس انتهاى عصب موضعى را مورد تهاجم قرار مى‏ دهند. آنگاه از آنجا از طریق جریان آکسونى رو به بالا، به گانگلیون‏هاى ریشه پشتى منتقل مى‏شوند که در آنجا، پس از تکثیر بیشتر، عفونت مخفى ایجاد مى‏ کنند.
عفونت‏هاى دهان و حلق ناشى از ویروس هرپس ‏سیمپلکس تیپ یک موجب بروز عفونت مخفى در گانگلیاى سه شاخه مى ‏شود، در صورتى که عفونت‏‌هاى ویروس هرپس‏ سیمپلکس تیپ دو موجب آلودگى گانگلیاى خاجى (ساکرال) مى‏ گردد. عفونت‏هاى اولیه ویروس هرپس‏ سیمپلکس معمولاً خفیف هستند. در واقع، اکثر آنها بدون علائم بالینى مى‏ باشند. بیمارى منتشر (سیستمیک) بندرت رخ مى‏ دهد. چنانچه سیستم دفاعى میزبان مختل شده باشد، ویرمى ظاهر مى‏گردد و عفونت تمام اعضاى بدن را گرفتار مى‏ سازد.

 

 

ج) عفونت مخفى:

ویروس هرپس ‏سیمپلکس در گانگلیاى آلوده، به طور مخفى و بدون تکثیر باقى مى ‏ماند. در این حالت، فقط تعداد کمى از ژن‏هاى آن بیان مى‏شود. ویروس در گانگلیاى آلوده به طور مخفى براى تمام عمر در بدن میزبان باقى مى ‏ماند و در فواصل بین عود ضایعات، هیچ گونه ویروسى را در سطح پوست، نمى‏ توان یافت. وجود یک محرک مناسب (نظیر آسیب آکسونى، تب، فشار روحى یا احساسى، قرار گرفتن بیش از حد در برابر نور خورشید، نور اولتراویولت) مى‏تواند ویروس را از حالت مخفى به حالت فعال در آورد. در این حالت، ویروس از طریق آکسون به‏ جاى اولیه برمى‏گردد و در پوست یا غشاء مخاطى تکثیر مى‏ یابد.

 

یافته‏ هاى بالینى

ویروس هرپس ‏سیمپلکس تیپ ۱ و ۲، عامل چندین عفونت بالینى بوده که این عفونت‏ها ممکن است اولیه یا عودکننده باشند.

 

الف) بیمارى دهان و گلو:

عفونت اولیه با هرپس‏ ویروس تیپ یک معمولاً بدون علامت است. علائم بالینى بیمارى اغلب در اطفال (یک تا پنج سال) رخ مى‏دهد و به دنبال آن مخاط دهان و لثه گرفتار مى‏ گردد. دوره کمون آن حدود ۳ تا ۵ روز است و ۲ تا ۱۲ روز هم گزارش شده است.

ب) التهاب قرنیه و ملتحمه چشم (کراتوکونژنکتویت):

عفونت اولیه با هرپس ‏سیمپلکس تیپ یک ممکن است موجب بروز التهاب شدیدى در قرنیه و ملتحمه چشم شود. ضایعات عودکننده به صورت زخم قرنیه و زخم‏هاى دندریتیک یا وزیکل‏هایى در روى پلک چشم دیده مى‏ شود. در هنگام عود کراتیت، گاهى بستر بافت قرنیه به طور پیشرونده ‏اى گرفتار مى‏ شود که منجر به کدورت دائمى و کورى مى‏ شود. عفونت با هرپس‏ ویروس تیپ یک، بعد از تروما، دومین عامل کورى قرنیه در آمریکا به حساب مى ‏آید.

ج) هرپس تناسلى:

بیمارى تناسلى معمولاً به وسیله هرپس‏ ویروس تیپ دو و گاهى به وسیله تیپ یک ایجاد مى‏ شود. عفونت‏هاى اولیه هرپس تناسلى گاهى شدید است و حدود ۳ هفته ادامه مى‏یابد.

د) عفونت‏هاى پوستى:

پوست سالم به هرپس‏ ویروس مقاوم است. بنابراین، در افراد سالم، عفونت‏هاى پوستى هرپسى چندان رایج نمى ‏باشند. ضایعات موضعى ناشى از هرپس ‏ویروس تیپ یک و دو، به دلیل آلودگى با ویروس مى‏ باشد که از طریق خراش روى پوست و تماس با وسایل آلوده، وارد بدن مى‏ شود. این ضایعات فاقد چرک هستند و به نام عقربک هرپسى بر روى انگشتان دست دندان پزشکان، پرستاران و پزشکان یا افراد مبتلا به ضایعات پوستى و بر روى بدن کشتى‌گیران (هرپس پهلوانى) مشاهده مى‏ شوند.

ه) انسفالیت:

حالت شدیدى از انسفالیت ممکن است به وسیله هرپس‏ ویروس ایجاد شود. عفونت‏هاى هرپس ‏سیمپلکس تیپ یک، شایع‏ترین عامل انسفالیت کشنده اسپورادیک در آمریکا مى باشد. این بیمارى با مرگ و میر بالایى همراه است و افرادى که جان سالم به در مى‏ برند اغلب از اختلالات عصبى رنج خواهند برد. چنین به نظر مى ‏رسد که حدود نیمى از بیماران مبتلا به انسفالیت هرپس ‏ویروس، دچار عفونت‏هاى اولیه بوده‏ اند و بقیه به علت عود عفونت، دچار انسفالیت شده‏ اند.

و) هرپس نوزادى:

هرپس ‏ویروس ممکن است در داخل رحم، در هنگام تولد یا بعد از تولد به نوزاد منتقل شود. تخمین زده شده است که هرپس نوزادى در حدود یک در هر ۵ هزار نوزادى که در سال متولد مى‏ شوند، رخ مى ‏دهد. به نظر مى‏ رسد، نوزاد متولد شده قادر به جلوگیرى از تکثیر و انتشار ویروس نیست و به همین علت، بیمارى شدیدى ظاهر مى‏ شود. شایع‏ترین مسیر انتقال عفونت هرپس ‏ویروس (حدود ۷۵ درصد از موارد) به نوزاد، در هنگام تولد و طى عبور از کانال زایمان به علت تماس با ضایعات هرپسى روى مى‏ دهد. به منظور اجتناب از عفونت نوزادان باید از روش سزارین براى زایمان زنانى که به ضایعات هرپس تناسلى مبتلا هستند، استفاده شود. در هر حال، موارد کمى از عفونت هرپس نوزادى به هنگام عود هرپس تناسلى حتى موقعى که ویروس در هنگام زایمان وجود دارد، رخ مى ‏دهد. هرپس نوزادى پس از تولد به علت آلودگى با هرپس ‏ویروس تیپ یک و دو ایجاد مى‏ شود. منابع عفونت معمولاً اعضاى خانواده و کارکنان بیمارستان هستند که ویروس را به محیط اطراف خود پخش مى‏ کنند.

ز) عفونت در افراد مبتلا به اختلال سیستم ایمنى:

بیماران مبتلا به اختلال سیستم ایمنى، در معرض خطر عفونت‏هاى شدید ویروس هرپس ‏سیمپلکس مى‏ باشند.

ایمنى

بسیارى از نوزادان، آنتى‏ بادى‏هاى مادرى را به صورت غیرفعال کسب مى‏ کنند. این آنتى‏بادى در ۶ ماه اول زندگى از بین مى‏رود و در این رابطه، حداکثر حساسیت به عفونت اولیه هرپس بین ۶ ماهگى تا دو سالگى مى ‏باشد.

تشخیص آزمایشگاهى

الف) سیتوپاتولوژى:

یک روش سیتولوژیک سریع، رنگ‌آمیزى تراشه‏هایى است که از پایه وزیکول به دست آمده (براى مثال رنگ‏آمیزى گیمسا)؛ وجود سلول‏هاى چند هسته ‏اى بزرگ، وجود هرپس ‏ویروس (HSV-1، HSV-2 یا واریسلاـ زوستر) را مشخص مى‏کند و باعث افتراق لزیون‏هاى به وجود آمده توسط ویروس‏هاى کوکساکى و عوامل غیرویروسى مى‏ شود.

ب) جداسازى و تشخیص ویروس:

جداسازى ویروس، هنوز یک اقدام قطعى براى تشخیص است.

اپیدمیولوژى

هرپس‏ ویروس تیپ یک احتمالاً در انسان بیشتر از هر ویروس دیگرى دیده مى ‏شود.

درمان، پیشگیرى و کنترل

چندین داروى ضدویروسى شامل آسیکلوویر، والاسیکلوویر و ویدارابین در برابر عفونت‏هاى هرپسى مؤثرند. امروزه آسیکلوویر درمان استاندارد است. این داروها مهارکننده سنتز  DNAهستند. آسیکلوویر یک آنالوگ نوکلئوزید است که توسط تیمیدین کیناز HSV مونوفسفریله مى‏ شود و توسط کینازهاى سلولى به فرم ترى‏ فسفاته تبدیل مى ‏شود. سپس آسیکلوویرترى‏ فسفات توسط پلى‏مراز HSV وارد ساختار DNA ویروس مى‏ شود و از بلند شدن زنجیره جلوگیرى مى‏ کند. دارو ممکن است علائم بیمارى را تخفیف دهد، زمان بهبود را کوتاه‏تر و احتمال عود هرپس تناسلى را کمتر کند. با این حال، HSV در گانگلیاى حسى به صورت مخفى باقى مى ‏ماند.

ویروس واریسلاـ زوستر

بیمارى آبله‏ مرغان یا واریسلا خفیف و بسیار مسرى است که به طور عمده در کودکان دیده مى ‏شود. این بیمارى با بثورات وزیکلى پوست و غشاء مخاطى مشخص مى‏ گردد. ممکن است این بیمارى در بزرگسالان و کودکانى که سیستم ایمنى آنها مختل شده است، شدید باشد.

بیمارى زوستر (زونا) به طور پراکنده (اسپورادیک) رخ مى‏ دهد، بزرگسالان و کودکان مبتلا به نارسایى ایمنى را ناتوان مى‏ سازد و به وسیله راش‏هاى پوستى و گرفتارى یک گانگلیاى حسى، مشخص مى‏ شود. ضایعات حاصل از زوستر مشابه ضایعات واریسلا مى‏ باشد.

 

خصوصیات ویروس

شکل ظاهرى ویروس واریسلاـ زوستر مشابه ویروس هرپس ‏سیمپلکس مى ‏باشد. این ویروس، مخزن حیوانى ندارد. این ویروس در محیط کشت حاصل از جنین انسان با اثر سیتوپاتیک تکثیر مى‏یابد و اجسام انکلوزیون مشخص درون هسته‏ اى را تولید مى‏ کند. اثرات سیتوپاتیک حاصل از این ویروس، موضعى بوده و در مقایسه با ویروس هرپس‏ سیمپلکس، آهسته‏ تر انتشار مى‏ یابد. این ویروس عفونى در درون سلول باقى مى‏ ماند و تکثیر ویروس از طریق سلول‏هاى آلوده آسانتر از مایع حاصل از کشت بافتى است. عامل بیمارى واریسلا همان عامل بیمارى زوستر است.

پاتوژنز و پاتولوژى

الف) واریسلا:

راه ورود این ویروس از مخاط مجراى فوقانى تنفسى یا ملتحمه چشم مى ‏باشد. پس از تکثیر اولیه در غدد لنفاوى منطقه‏ اى، ویرمى اولیه، ویروس را پخش کرده و ویروس در کبد و طحال تکثیر مى ‏کند.

 

نمای بالینی شماتیک عفونت واریسلا زوستر

ویرمى ثانویه شامل سلول‏هاى عفونى مونونوکلئار (تک هسته ‏اى) است که ویروس را به پوست، جایى که راش تیپیک ایجاد مى‏ شود، منتقل مى‏ کند. تورم سلول‏هاى اپى‏تلیال، تخریب بالونى سلولها و تجمع مایع بافتى باعث ایجاد شکل وزیکولى مى ‏شود. اینترفرون همچنین ممکن است در تکثیر و انتشار ویروس دخالت کند.

ب) زوستر:

هیستوپاتولوژى ضایعات زوستر با ضایعات آبله ‏مرغان مشابه است. در این بیمارى التهاب حاد در اعصاب و گانگلیاى حسى نیز ظاهر مى‏ شود و اغلب فقط یک گانگلیاى حسى گرفتار مى‏ گردد. به طور کلى، توزیع ضایعات پوستى با مناطقى ارتباط دارند که از گانگلیاى ریشه خلفى مبتلا، عصب مى‏ گیرند. هنوز شناخته نشده است که چه عاملى موجب فعالیت مجدد عفونت‏هاى مخفى ویروس واریسلاـ زوستر در گانگلیا مى‏ شود. تصور شده است که ایمنى مبهمى (Waning)، تکثیر ویروس را درگانگلیا مقدور مى ‏سازد و موجب درد و التهاب شدیـــــد مى‏ شود. سپس این ویروس در سطح پوست به طرف پایین عصب حرکت کرده و تشکیل وزیکل مى‏ دهد. ایمنى سلولى احتمالاً مهم‏ترین عامل دفاعى میزبان در محدود نگهداشتن ویروس واریسلاـ زوستر مى‏باشد. فعالیت مجدد زوستر، اسپورادیک بوده و بندرت عود مى‏ کند.

 

اثرات سیتوپاتیک واریسلا زوستر در کشت سلول

ب) زوستر:

زونا در افرادى که ایمنى ضعیف دارند، در نتیجه درمان یا افزایش سن رخ مى‏ دهد، ولى برخى موارد در افراد سالم هم دیده مى‏ شود. این بیمارى با تب شروع مى‏ شود و با درد شدیدى در ناحیه ‏اى از پوست یا مخاط همراه مى‏ باشد که آن ناحیه از یک یا گروهى از اعصاب و گانگلیاى حسى، عصب دریافت مى‏ کند. چند روز بعد از شروع درد، وزیکل‏هـــاى متعددى بر روى منطقه‏ اى از پوست که حس آن توسط اعصاب مبتلا تأمین مى ‏شود، ظاهر مى‏ گردد. بثورات معمولاً یک طرفه بوده، تنه و سر و گردن بیشتر از سایر نقاط بدن گرفتار مى‏ شوند. شایع‏ترین عارضه بعد از بیمارى زوستر در افراد مسن، نورالژیاى هرپسى است.

 

 

 

تشخیص آزمایشگاهى

روش‏هاى سریع تشخیصى براى نشان دادن تمایز هرپس‏ ویروس‏ها به کار مى ‏رود. آنتى ‏ژن‏هاى اختصاصى یا  DNAویروس را مى‏ توان در مایع وزیکول، تراشه‏ هاى پوستى یا بیوپسى، مشاهده کرد. هرپس‏ ویروس‏ها از پاکس ‏ویروس‏ها توسط ظاهر مورفولوژیک ذرات در مایعات وزیکولى و مشاهده آنها توسط میکروسکوپ الکترونى قابل تمایز هستند. آگلوتیناسیون لاتکس و آنزیم ایمونواسى قابل مشاهده است. روش آزمایشگاهى انتخابى، به هدف آزمایش و امکانات آزمایشگاهى بستگى دارد. ایمنى وابسته به سلول بسیار مهم است ولى اثبات آن مشکل مى‏ باشد.

 

سیتومگالو ویروس

سیتومگالو ویروس‏ها، هرپس ‏ویروس‏هایى هستند که در همه‏جا پراکنده بوده و عوامل شایعى از بیمارى در انسان مى ‏باشند. اسم کلاسیک بیمارى حاصل، انکلوزیون سیتومگالیک است و این نام‌گذارى به دلیل بزرگ شدن سلول‏هاى آلوده با ویروس مى ‏باشد. بیمارى انکلوزیون سیتومگالیک، عفونت منتشر نوزادان است، که توسط عفونت داخل رحمى یا بلافاصله پس از تولد، توسط سیتومگالو ویروس ایجاد مى‏ شود.

 

نمای بالینی شماتیک عفونت سیتومگالو ویروس

خصوصیات ویروس

سیتومگالو ویروس، از نظر محتویات ژنتیکى، غنى‏ ترین ویروس در خانواده هرپس ‏ویروس‏هاى انسانى است.   DNAژنوم آن به اندازه ۲۴۰ کیلوباز، بسیار بزرگتر از ژنوم هرپس ‏ویروس است. فقط تعداد کمى از چندین پروتئین کد شده ویروسى (بیش از ۲۰۰) آن شناخته شده است. اگرچه سیتومگالو ویروس انسانى اغلب از سلول‏هاى اپى‏تلیال انسان ایزوله شده است اما در کشت سلولى فقط در فیبروبلاست‏هاى انسانى تکثیر مى ‏یابد.

سیتومگالو ویروس، اثر سیتوپاتیک اختصاصى بر روى کشت سلولى دارد. در سلول‏هاى آلوده با سیتومگالوویروس، علاوه بر انکلوزیون‏هاى مشخص درون هسته‏ اى هرپس ‏ویروس‏ها، معمولاً انکلوزیون‏هاى سیتوپلاسمى در اطراف هسته سلول یافت مى شوند. سلول‏هاى چند هسته ‏اى نیز مشاهده شده‏ اند. برخى از سلول‏ها بسیار بزرگ مى‏ شوند. سلول‏هاى سیتومگالیک حاوى انکلوزیون را مى ‏توان در نمونه‏ هاى به دست آمده از افراد آلوده یافت.

پاتوژنز و پاتولوژى

الف) میزبان طبیعى:

سیتومگالوویروس ممکن است به چندین روش از فردى به فرد دیگر انتقال یابد. در تمام موارد، به تماس نزدیک با ماده حاوى ویروس نیاز مى‏ باشد. دوره کمون بیمارى در کودکان طبیعى و در بزرگسالان، بعد از آلودگى با ویروس حدود ۴ تا ۸ هفته مى‏ باشد. ویروس عفونت سیستمیک ایجاد مى‏ کند. ویروس مى‏تواند به صورت متناوب از گلو و ادرار، براى ماه تا سال‏ها بعد از عفونت اولیه آزاد شود.

ب) میزبان مبتلا به نارسایى ایمنى:

عفونت اولیه با سیتومگالوویروس در میزبان مبتلا به نارسایى ایمنى شدیدتر از میزبان طبیعى است.

ج) عفونت‏هاى مادرزادى و بعد از تولد:

عفونت‏هاى جنینى و نوزادى ناشى از سیتومگالو ویروس ممکن است شدید باشد. در آمریکا، سالانه حدود یک درصد از نوزادانى که زنده متولد مى‏ شوند، به عفونت‏هاى مادرزادى سیتومگالو ویروس مبتلا هستند.

 

 دیاگرام عفونت سیتومگالو ویروس در نوزادان

 

سیتومگالو ویروس به هنگام عفونت اولیه جنین و عفونت عودکننده مادرى، مى‏ تواند منتقل شود. بیمارى عمومى انکلوزیون سیتومگالیک اغلب به علت عفونت‏هاى اولیه مادرزادى ایجاد مى ‏شود. برخلاف بیمارى سرخجه، هیچ‌گونه گزارشى وجود ندارد که زمان باردارى در زمان عفونت مادرى بر بروز بیمارى در جنین مؤثر باشد. انتقال داخل رحمى در یک درصد از زنان سرم مثبت رخ مى‏ دهد. سیتومگالو ویروس گاهى از طریق کانال زایمان و یا حتى از شیر مادر به نوزاد منتقل مى ‏شود.

یافته‏ هاى بالینى

الف) میزبان‏هاى طبیعى:

عفونت اولیه با سیتومگالو ویروس در کودکان و بزرگسالان اغلب بدون نشانه است، ولى گاهى موجب بروز سندرم مونونوکلئوز عفونى مى‏ شود. ارتباطى بین وجود سیتومگالو ویروس و تنگى مجدد عروق بعد از مرمت و جراحى پلاستیک شریان قلب (آنژیوپلاستى کرونرى) وجود دارد.

ب) میزبان‏هاى مبتلا به ضعف سیستم ایمنى:

هم شدت بیمارى و هم میزان مرگ بر اثر عفونت‏هاى اولیه و عود کننده سیتومگالو ویروس در افراد مبتلا به نارسایى ایمنى افزایش مى‏ یابد و پنومونى عارضه‏ اى شایع است.

ج) عفونت‏هاى مادرزادى و نوزادى:

عفونت مادرزادى ممکن است به مرگ جنین منجر شود. بیمارى انکلوزیون سیتومگالیک نوزادان با گرفتار شدن سیستم عصبى مرکزى و سیستم رتیکولواندوتلیال همراه است.

 

تشخیص آزمایشگاهى

ب) جداسازى ویروس:

فیبروبلاست‏هاى انسانى براى اهداف جداسازى به کار مى ‏روند. ویروس را مى‏توان به راحتى از شستشوهاى گلو و ادرار به دست آورد. در کشت‏ها، ۳-۲ هفته براى دیدن تغییرات‏ سیتولوژیک، شامل کانون‏هاى کوچک سلول‏هاى شفاف و متورم، همراه با انکلوزیون‏هاى بزرگ داخل هسته ‏اى، وقت لازم است. ویروس وابسته به سلول‏ها باقى مى‏ ماند.

اپیدمیولوژى

انسان، تنها میزبان شناخته شده سیتومگالو ویروس است. انتقال ویروس بر اثر تماس نزدیک از فردى به فرد دیگر انجام مى‏ پذیرد. این ویروس بعد از عفونت اولیه از ادرار، بزاق، منى، شیر و ترشحات رحم انتشار مى ‏یابد و توسط گلبول‏هاى سفید خون حمل مى‏ شود. انتشار دهانى و تنفسى احتمالاً راه عمده انتقال ویروس است. این ویروس همچنین از طریق جفت، خون، پیوند عضو و به وسیله تماس جنسى منتقل مى‏ شود.

برای دانلود پی دی اف بر روی لینک زیر کلیک کنید

برچسبها
  • سيتومگالو ويروس
  • شهاب فلاحي
  • هرپس
  • واريسلا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *