عوامل ضد باکتریایی

ضد باکتریایی

عوامل ضد باکتریایی

 (بخش اول)

دکتر رضا میرنژاد (استاد تمام دانشگاه)

 

تاریخچه پیشرفت آنتی‌بیوتیک‌ها

پیشرفت آنتی‌بیوتیک‌ها در اوایل قرن بیستم صورت گرفت. اگرچه بعضی درمان‌های اولیه با مواد شیمیائی ضد میکروبی مؤثر بودند، ولی کاربرد آنها عموماً محدود به تعداد کمی از بیماری‌ها بود. در آن زمان احتمالاً، بهترین داروی شناخته شده Cinchona bark بود که با داشتن ماده کینین، توسط افراد مبتلا به مالاریا جویده می‌شد.

اولین ماده ضد میکروبی که در فرهنگ غرب کاربرد وسیع داشت، جیوه بود که برای درمان سیفلیس مورد استفاده قرار گرفت. سه مانع بر سر راه درمان با جیوه وجود داشت: اول آنکه این ماده همیشه مؤثر نبود، دوم، جیوه یک داروی با طیف اثر بسیار کم بود، چرا که تنها علیه باکتری عامل سیفلیس مؤثر بود. سوم، جیوه هم برای باکتری و هم برای انسان سمی بود. جیوه سیستم اعصاب را تخریب می‌کند، پدیده‌ای که سبب مرگ لوئیس کاررولس نویسنده داستان Alice و سازندگان کلاه شد. کلاه‌ها از پشم‌های آغشته به جیوه ساخته می‌شدند و به دلیل برخورد زیاد با جیوه سیستم عصبی سازندگان کلاه تخریب می‌شد و آنها بسیار عصبی بودند. این موضوع باعث ارائه مفهوم واقعی در پیشرفت آنتی‌بیــــــــــــوتیک بنام سمیت انتخابی (Selective Toxicity) شد. سمیت انتخابی مفهومی در بحث آنتی‌بیوتیک‌ها است که اشاره به میزان سمیت دارو برای بیمار دارد؛ یعنی ضمن اثر بر روی باکتری و کشتن آن، روی بیمار اثری نداشته باشد.

تحقیقات در زمینه آنتی‌بیوتیک‌ها در اواخر قرن بیستم که عامل بیماری‌ها، یعنی باکتری‌ها، ویروس‌ها و انگل‌ها کشف شدند، با جدیت زیادی شروع شد. شیمیدان پاول ارلیش در اواخر قرن نوزده، به دنبال “گلوله‌های نقره‌ای” بود که پاتوژن‌ها را بکشد. صدها رنگ را برای این منظور امتحان کرد. در ۱۹۰۵، ششصد و شصتمین ماده‌ای که امتحان کرد ترپونما را کشت. این رنگ آرسینکی را سالوارسان نامید و با آن سیفلیس را درمان کرد.

اولین پیشرفت غیرمنتظره در توسعه آنتی‌بیوتیک‌های جدید در دهه ۱۹۳۰ با کشف اولین سولفونامید (Sulfonamide) بنام پرونتوسیل (Prontosil) توسط جرارد دوماک، رخ داد. مکانیسم اثر سولفونامیدها توسط وود با بیان درک اثر مهاری سولفونامیدها بر رشد باکتری‌ها با افزودن پاراآمینوبنزوئــــــــیک اسید Para aminobenzoic acid (PABA) به محیط کشت کشف شد، چرا که با افزودن پاراآمینو بنزوئیک اسید به محیط کشت، رشد باکتری زیاد می‌شد. این کشف منجر به این بحث شد که سولفونامید (یک آنتی‌بیوتیک سولفونامید قدیمی) ساختمانی شبیه پاراآمینو بنزوئیک اسید دارد.

در ۱۹۲۹ الکساندر فلمینگ، پنی‌سیلینG  را کشف کرد. منتها چون او زیاد مشتاق تحقیقات نبود، تحقیقات خود را ادامه نداد تا اینکه دو دانشمند انگلیسی بنام‌های فلوری و چاین در سال ۱۹۳۹ پنی‌سیلین را جدا و خالص کردند. در این زمان انگلستان درگیر جنگ جهانی دوم بود و دانشمندان انگلیسی و آمریکایی برای استفاده کلینیکی این ماده با هم متحد شده بودند. تلاش آنها در سال ۱۹۴۲ نتیجه داد و پنی‌سیلین به‌عنوان ماده مؤثر در درمان زخمی‌ها در جنگ مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه، تلاش‌های داروسازان بیشتر معطوف به تولید آنتی‌بیوتیک‌های با اثر بیشتر، طیف اثر وسیع‌تر و سمیت کمتر متمرکز شده است. این رقابت نه تنها در مورد کشف داروهای جدید است، بلکه در جهت ازدیاد آنتی‌بیوتیک‌های مناسب نیز هست. با به وجود آمدن یک پیشرفت شاخص در ایجاد آنتی‌بیوتیک جدید، باید تلاش‌ها جهت تغییر یک قسمت از ساختمان آنتی‌بیوتیکی صورت بگیرد تا داروهای جدیدتر به دست بیایند. تغییرات ساختمانی در آنتی‌بیوتیک، بعضی از خصوصیات داروها نظیر میزان متابولیسم، نفوذ به بافت‌ها، محل غیرفعال شده یا طیف استفاده را تغییر داده و تغییر در فعالیت، مبنایی برای فروش آنتی‌بیوتیک‌های جدید است. تغییرات معمولاً مفید است اما همیشه زیاد نیست.

 

مفاهیم عمومی در فعالیت آنتی‌بیوتیک‌ها

آنتی‌بیوتیک‌های باکتریوسیدال در مقابل آنتی‌بیوتیک‌های باکتریواستاتیک

اگرچه آنتی‌بیوتیک‌های باکتریوسیدال سبب کشتن باکتری می‌شوند، ولی آنتی‌بیوتیک‌های باکتریواستاتیک فقط سبب توقف رشد آنها می‌شوند. البته در یک فضای ایده‌ال، تمام آنتی‌بیوتیک‌ها کشنده‌اند، چرا که آنتی‌بیوتیک‌های استاتیک، با توقف رشد باکتری به سیستم ایمنی زمان و فرصت کافی جهت حذف عوامل عفونی را می‌دهند.

بیان زیر به تفاوت کلیدی بین آنتی‌بیوتیک‌های استاتیک و سیدال اشاره می‌کند. اگر یک آنتی‌بیوتیک استاتیک از یک محیط کشت خارج شود، باکتری به رشد ادامه می‌دهد، اما اثر کشندگی آنتی‌بیوتیک‌های سیدال برگشت‌‌ناپذیر است. البته همیشه به‌راحتی مشخص نمی‌شود که آنتی‌بیوتیک مصرفی باکتریوسیدال است یا باکتریواستاتیک. آنتی‌بیوتیک‌هایی که سبب لیز باکتری می‌شوند، کشنده‌اند، اما همه آنتی‌بیوتیک‌های کشنده، لیزکننده باکتری نیستند.

همان‌طور که در شکل ۱ مشاهده می‌شود، می‌توان تأثیر آنتی‌بیوتیک‌ها را در رشد گونه‌های خاص باکتری با استفاده از اسپکتروفتومتری و مقایسه جذب نوری (تراکم یا کدورت) سوسپانسیون باکتری که در مجاورت آنتی‌بیوتیک قرار گرفته، تعیین کرد. این امر را می‌توان با استفاده از شمارش روی پلیت برای تخمین تعداد باکتری‌های زنده، در سوسپانسیون نیز انجام داد. در شکل ۱ مقایسه بین اثر چهار آنتی‌بیوتیک روی باکتری اشریشیا کلی نشان داده شده است، پنی‌سیلین به دلیل کشندگی، سبب کاهش جذب نوری و تعداد باکتری‌های زنده می‌شود. کلرامفینکل و استرپتومایسین هر دو سریعاً بعد از اضافه شدن به محیط کشت سبب توقف رشد شده و جذب نوری این امر را نشان می‌دهد. برخلاف کلرامفنیکل، استرپتومایسین سیدال بوده چرا که تعداد باکتری‌های زنده را کاهش می‌دهد. سولفونامید خاصیت استاتیک دارد و به بعضی باکتری‌ها، بعد از افزوده شدن به محیط کشت اجازه تکثیر می‌دهد.

ضد باکتریایی

شکل ۱: مقایسه اثرات سولفونامید، کلرامفنیکل، استرپتومایسین و پنی‌سیلین روی رشد باکتری گرم منفی اشریشیا کلی

 شکل A مقایسه جذب (شدت و کدورت) سوسپانسیون‌های باکتری را در برخورد با آنتی‌بیوتیک‌های مختلف با روش اسپکترفتومتری نشان می‌دهد.

شکل B مقایسه بین مقدار Log باکتری‌های زنده در سوسپانسیون‌های مختلف را با روش شمارش در پلیت نشان می‌دهد.

زمان اضافه کردن آنتی‌بیوتیک به سوسپانسیون با فلش نشان داده شده است. (برگرفته از کتاب میکروب شناسی پزشکی واکر)

 

ملاحظات کلینیکی:

درمان دو گروه از بیماران، آنتی‌بیوتیک‌های استاتیک موفقیت‌آمیز نیست:

۱) بیماران دچار نقص ایمنی مبتلا به عفونت حاد

۲) بیماران مبتلا به عفونت در نقاط خاص ایمونولوژیکی

دو مثال در این گونه موارد عبارت است از:

اولاً، بیماران با نوترپنی شدید مبتلا به پنومونی باکتریایی نمی‌توانند بدون استفاده از درمان‌های وسیع با آنتی‌بیوتیک‌های سیدال زنده بمانند، زیرا بهبودی از پنومونی باکتریایی به فعالیت نوتروفیل‌ها بستگی دارد.

ثانیاً، بیماران مبتلا به مننژیت باکتریایی درخطرند، زیرا در این افراد فضای ساب‌آراکنوئید به‌خوبی توسط سیستم ایمنی محافظت نمی‌شود. اگر این بیماران یک داروی آنتی‌بیوتیکی استاتیک دریافت نمایند، پاسخ فاگوسیتیکی کمی برای حذف باکتری موجود است. وقتی آنتی‌بیوتیک استاتیک از محیط خارج شود، باکتری سریعاً تکثیر یافته و منجر به مرگ بیمار می‌شود.

تعیین کشنده یا استاتیک بودن آنتی‌بیوتیک به میزان دارویی که به محل هدف برسد، نیز بستگی دارد. بعضی از آنتی‌بیوتیک‌ها در غلظت بالا کشنده‌اند و در غلظت پایین استاتیک هستند، در نتیجه، در مورد باکتری‌های موجود در یک جوش (جایی ‌که دسترسی آنتی‌بیوتیک به آن ضعیف است) ممکن است آنتی‌بیوتیکی استاتیک باشد، هرچند که این آنتی‌بیوتیک در خون علیه این باکتری‌ها کشنده باشد. اگر آنتی‌بیوتیک در غلظت سیدال برای فرد بیمار سمی ‌باشد، نمی‌توان به‌عنوان یک عامل کشنده از آن استفاده کرد. به‌هرحال، از آنجایی که اهداف عمل هر آنتی‌بیوتیک بر روی باکتری‌ها فرق می‌کند، بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها برای برخی از گونه‌های باکتریایی کشنده‌اند و برای عده‌ای استاتیک هستند. درمان سالم و مؤثر و ایمن بیماران نیاز به این دانش دارد که یک آنتی‌بیوتیک در غلظت‌های مختلف، در محل‌های عفونی گوناگون و بر ضد انواع عوامل عفونی چگونه عمل می‌کند.

 

آنتی‌بیوتیک‌های محدودالاثر و وسیع‌الطیف

طیف اثر ضدمیکروبی یک آنتی‌بیوتیک، دامنه باکتری‌هایی است که می‌تواند آنها را بکشد یا به آنها صدمه وارد کند. برای مثال پنی‌سیلین G که ابتدا برای درمان باکتری‌های گرم مثبت استفاده می‌شد، فقط علیه تعداد کمی از باکتری‌های گرم منفی پاتوژن، مؤثر است، بنابراین، به نظر می‌رسد که طیف فعالیت آن محدود باشد. برخلاف آن تتراسایکلین که علیه تعداد زیادی از باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی مؤثر است دارای طیف اثر وسیع است.

این امر ممکن است این تصور را القاء کند که بهتر است تتراسایکلین به دلیل طیف وسیع ضد میکروبی استفاده شود، اما در مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها چند عامل دیگر را نیز باید در نظر گرفت؛ برای مثال بعضی آنتی‌‌بیوتیک‌ها از بقیه سمی‌ترند و وقتی لازم است که داروئی با سمیت بالا استفاده شود، بهتر است زیر نظر پزشک در غلظت پایین‌تر استفاده گردد. بعضی از آنتی‌بیوتیک‌ها به میزان کافی به محل عفونت نمی‌رسند و نیمه‌عمر بعضی از آنتی‌بیوتیک‌ها هم پائین است. هم‌چنین در بعضی از عفونت‌ها نیز لازم است از آنتی‌بیوتیک‌های باکتریوسیدال استفاده شود.

 

درمان با چند دارو

پزشکان معمولاً مصرف همزمان چند آنتی‌بیوتیک را در شرایط زیر استفاده می‌کنند:

(۱) درمان بیماران ایمونوساپرس یا دیابتیک جهت جلوگیری از هجوم بیماری‌ها‌ی مختلف

(۲) درمان بیماری‌های مزمنی که در آنها باکتری ممکن است در طی درمان نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم شده باشد.

(۳) درمان تجربی بیماری‌های با عوامل ناشناخته

(۴) درمان عفونت‌هایی که عامل آن بیش از یک گونه باکتری است.

(۵) درمان عفونت‌های حاصل از باکتری‌هایی که ریشه‌کنی آنها مشکل است. بطورکلی در بیشتر موارد، هدف اصلی درمان با چند دارو، گسترش طیف ضدمیکروبی یا افزایش تأثیر آنتی‌بیوتیک علیه یک گونه باکتری است.

 

اثرات سینرژیکی:

عموماً در یک درمان معمول، از آنتی‌بیوتیک‌هایی که به‌صورت سینرژیک (Synergistic effects) عمل می‌کنند، استفاده می‌شود. به نظر می‌رسد آنتی‌بیوتیک‌هایی که اثر سینرژیک دارند، وقتی به‌صورت همزمان مصرف می‌شوند اثرشان چهار برابر یا بیشتر از مواقعی است که هرکدام به‌تنهایی مورد استفاده قرار می‌گیرند. اثر سینرژیسمی وقتی روی می‌دهد که به بیمار، یک پنی‌سیلین یا یک سفالوسپورین با یک آمینوگلیکوزید همزمان داده شود. همچنین در مصرف همزمان تری‌متوپریم و سولفومتاکسازول اثر سینرژیسمی حاصل می‌شود.

پنی‌سیلین و سفالوسپورین باکتری‌ها را با ممانعت از سنتز دیواره سلولی می‌کشند، درحالی‌که آمینوگلیکوزیدها ساخت پروتئین را بلوکه می‌کنند. در بعضی موارد، یک باکتری در استفاده تکی آنتی‌بیوتیک‌ها، فقط به مقدار مختصری به آنها حساس است، ولی وقتی این آنتی‌بیوتیک‌ها با هم مصرف می‌شوند بسیار به آنها حساس است. به نظر می‌رسد که مهار سنتز دیواره سلولی توسط یک پنی‌سیلین یا سفالوسپورین، باکتری را نسبت به آمینوگلیکوزید بسیار نفوذپذیرتر می‌سازد. باکتری با تجمع هر چه بیشتر آمینوگلیکوزیدها درون آن، خیلی سریع‌تر توسط آنتی‌بیوتیک کشته می‌شود. این امر، امکان استفاده مقادیر کمی از آمینوگلیکوزیدهای نسبتاً سمی در درمان بیماران را می‌دهد. استفاده ترکیبی یک آمینوگلیکوزید با پنی‌سیلین یا سفالوسپورین در درمان عفونت‌های حاصل از باسیل‌های گرم منفی نظیر سودوموناس ائروژینوزا یا باکتری‌هایی که کنترل آنها مشکل است، مفید است.

سولفومتاکسازول (SXT) و تری‌متوپریم (TMP) با هم نیز اثر سینرژیسمی دارند، زیرا این دو آنتی‌بیوتیک، مراحل جداگانه‌ای از مسیر تبدیل پاراآمینو بنزوئیک اسید و پتریدین به تتراهیدروفولات را متوقف می‌سازند. SXT و  TMPبرای درمان عفونت‌های باکتریایی و انگلی متفاوتی تجویز می‌شوند.

 

اثرات آنتاگونیسم

متأسفانه مصرف همزمان همه آنتی‌بیوتیک‌ها اثر سینرژیسمی یا افزایشی ندارند. بعضی مصارف همزمان، سبب آنتاگونیست می‌شود، بطوریکه یک آنتی‌بیوتیک فعالیت آنتی‌بیوتیک دیگر را مهار می‌کند. مثالی در این مورد مصرف همزمان کلرامفینکل با یک پنی‌سیلین نظیر آمپی‌سیلین است. آمپی‌سیلین در زمان رشد سریع باکتری، عامل ممانعت از سنتز دیواره سلولی است. وقتی باکتری به تنهایی در برابر کلرامفنیکل و آمپی‌سیلین قرار بگیرد، کلرامفنیکل باکتریواستاتیک، نه تنها تکثیر باکتری را متوقف نمی‌سازد، بلکه نیاز به سنتز دیواره سلولی را نیز از بین می‌برد، چون سنتز سلولی دیگر صورت نمی‌گیرد، آمپی‌سیلین نمی‌تواند بر روی باکتری مؤثر باشد، بنابراین فعالیت باکتریوسیدال آمپی‌سیلین کاملاً توسط فعالیت باکتریواستاتیک کلرامفنیکل بلوکه می‌شود. معمولاً توصیه می‌شود که آنتی‌بیوتیک‌های استاتیک و سیدال با هم مصرف نشوند.

 

آنتی‌بیوتیک‌هایی که بر روی پوشش سلولی اثر می‌گذارند

اصول کلی

باکتری‌های گرم مثبت دارای غشاء سیتوپلاسمی داخلی و دیواره سلولی پپتیدوگلیکانی چند لایه به‌اضافه تیکوئیک اسید که به هرکدام از این ساختمان‌ها متصل است، هستند. در مقابل، باکتری‌های گرم منفی دارای غشاء سیتوپلاسمی داخلی، دیواره سلولی نازک و یک غشاء خارجی می‌باشند که مملو از پورین‌ها و لیپو پلی‌ساکاریدها است. در باکتری‌های گرم مثبت چون دیواره سلولی خیلی در دسترس است، کاملاً حساس به آنتی‌بیوتیک‌های متوقف‌کننده سنتز مراحل مختلف پپتیدوگلیکان، هستند. بعضی مواد که سنتز دیواره سلولی را مهار می‌کنند، علیه باکتری‌های گرم منفی نیز مفیدند، اما آنها باید برای رسیدن به مکانیسم سنتز دیواره سلولی به‌گونه‌ای طراحی شوند که امکان عبور از منافذ غشاء خارجی را داشته باشند. باکتری‌های گرم منفی نیز به آنتی‌بیوتیک‌های مشابه دترجنت‌ها که غشاء خارجی سلول را حل می‌کنند، حساس هستند.

آنتی‌بیوتیک‌های توصیه‌شده برای درمان بیماری‌های ناشی از باکتری‌ها در جدول ۱ لیست شده است و در مقالات بعدی به تفصیل توضیح داده می‌شوند.

 

جدول ۱: آنتی‌بیوتیک‌های توصیه‌شده در درمان بیماری‌های ناشی از باکتری‌ها

کوکسی چرکزای گرم مثبت

باکتری‌ها آنتی‌بیوتیک‌های مؤثر در درمان
انتروکوک فکالیس آمپی‌سیلین، وانکومایسین، پنی‌سیلین/ جنتامایسین، وانکومایسین/ آمینوگلیکوزیدها
انتروکوک فاسیوم آمپی‌سیلین، وانکومایسین، پنی‌سیلین/ جنتامایسین، وانکومایسین/ آمینوگلیکوزیدها
استافیلوکوک اورئوس پنی‌سیلین‌های مقاوم به پنی‌سیلیناز، سفالوسپورین‌های نسل اول، وانکومایسین، کلیندامایسین
استافیلوکوک اپیدرمیدیس وانکومایسین
استافیلوکوک ساپروفیتیکوس TMP/SMX، آمپی‌سیلین، آموکسی سیلین، فلوروکینولون‌ها
استرپتوکوک آگالاکتیه پنی‌سیلین، آمپی‌سیلین
استرپتوکوک‌های گروه C  و G پنی‌سیلین، وانکوماسین، سفالوسپورین‌های نسل اول یا نسل دوم
گروه استرپتوکوک اینترمدیوس پنی‌سیلین، وانکوماسین
استرپتوکوک موتانس پنی‌سیلین/ جنتامایسین، وانکومایسین/ جنتامایسین/ ریفامپین
استرپتوکوک پنومونیه پنی‌سیلین، سفوتاکسیم، سفتریاکسون، وانکومایسین، ایمی پنم
استرپتوکوک پیوژنز پنی‌سیلین G یا V یا سفالوسپورین‌های خوراکی نسل اول، اریترومایسین
استرپتوکوک سانگوئیس پنی‌سیلین/ جنتامایسین، وانکومایسین/ جنتامایسین/ ریفامپین

باکتری‌های چرکزای گرم منفی

بوردتلا پرتوسیس اریترومایسین، TMP/SMX، آمپی‌سیلین
هموفیلوس اجیپتیکوس نژادهای BPF: آموکسی سیلین، آموکسی سیلین/ کلاولانات، TMP/SMX، سفوروکسیم، سفیکسیم

سایر نژادها: نئومایسین/ پلی‌میکسین

هموفیلوس دوکره‌ای آزیترومایسین، سفتریاکسون
هموفیلوس آنفلوانزا سفتریاکسون، سفوتاکسیم، آموکسی سیلین/ کلاولانات، سفالوسپورین‌های خوراکی نسل دوم یا سوم، ماکرولیدها، آمپی‌سیلین/ سولباکتام
هموفیلوس پاراآنفلوانزا سفتریاکسون، سفوتاکسیم، آموکسی سیلین/ کلاولانات، سفالوسپورین های خوراکی نسل دوم یا سوم، ماکرولیدها، آمپی‌سیلین/ سولباکتام
موراکسلا کاتارالیس آموکسی سیلین/ کلاولانات، سفالوسپورین‌های خوراکی نسل دوم یا سوم، آزیترومایسین/ TMP/SMX
نایسریا گونوره‌آ سفتریاکسون، سفوتاکسیم، سفتی‌زوکسیم، آموکسی سیلین/ پروبنسید
نایسریا مننژیتیدیس پنی‌سیلین، سفتریاکسون

انتروباکتریاسه و باکتری‌های مشابه با آنها:

کمپیلوباکتر فتوس زیرگونه فتوس ایمی‌پنم، جنتامایسین
کمپیلوباکتر ژژونی فلوروکینولون، اریترومایسین
گونه‌های مختلف سیتروباکتر ایمی‌پنم، فلوروکینولون، آمینوگلیکوزیدهای ضدسودوموناسی
گونه‌های مختلف ادواردسیلا آمپی‌سیلین
گونه‌های مختلف انتروباکتر ایمی‌پنم، آمینوگلیکوزیدهای ضد سودوموناسی/پنی‌سیلین‌های ضد سودوموناسی
اشریشیا کلی آمپی‌سیلین/جنتامایسین، TMP/SMX، فلوروکینولون، سفالوسپورین‌های نسل سوم، تیکارسیلین/کلاولانات، آمینوگلیکوزیدهای ضد سودوموناسی/پنی‌سیلین‌های ضد سودوموناسی
گونه‌های مختلف هافنیا آمینوگلیکوزیدهای ضد سودوموناسی، ایمی‌پنم
هلیکوباکتر پیلوری مترونیدازول/آموکسی سیلین/ ساب سالیسیلات بیسموت، مترونیدازول/ تتراسایکلین/ ساب سالیسیلات بیسموت
گونه‌های مختلف کلبسیلا نژادهای اوزونه و رینواسکلروما: ریفامپین/ TMP/SMX
گونه‌های مختلف مورگانلا ایمی‌پنم، آمینوگلیکوزیدها/ ضد سودوموناسی، فلوروکینولون
گونه‌های مختلف پانته آ آمینوگلیکوزیدهای ضد سودوموناسی/ پنی‌سیلین‌های ضدسودوموناس، ایمی‌پنم
پروتئوس میرابیلیس آمپی‌سیلین، TMP/SMX
پروتئوس ولگاریس سفالوسپورین‌های تزریقی نسل سوم، فلوروکینولون
گونه‌های مختلف پروویدنسیا آمیکاسین، فلوروکینولون، TMP/SMX
سالمونلا تیفی آموکسی سیلین، TMP/SMX کلرآمفنیکل، سیپروفلوکساسین، سفالوسپورین‌های نسل سوم
سراشیا مارسیسنس جنتامایسین، سفالوسپورین‌های تزریقی نسل سوم، ایمی‌پنم، فلوروکینولون‌ها
گونه‌های مختلف شیگلا فلوروکینولون‌ها، TMP/SMX، آمپی‌سیلین
یرسینیا انتروکولیتیکا سفالوسپورین‌های تزریقی نسل سوم/ آمینوگلیکوزیدهای ضد سودوموناسی، داکسی سایکلین، TMP/SMX
یرسینیا سودوتوبرکلوزیس سفالوسپورین‌های تزریقی نسل سوم/ آمینوگلیکوزیدهای ضد سودوموناسی، داکسی سایکلین، TMP/SMX

سودوموناس‌ها

بورخولدریا (سودوموناس) سپاسیا TMP/SMX، سفتازیدیم، سیپروفلوکساسین
بورخولدریا (سودوموناس) سودومالئی سفتازیدیم، انواع مختلفی از داروهای انتخاب دوم
سودوموناس آئروژینوزا پنی‌سیلین‌های ضدسودوموناسی، سفالوسپورین‌های تزریقی ضدسودوموناسی نسل سوم، ایمی‌پنم، آمینوگلیکوزیدهای ضد سودوموناسی، آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتام/ آمینوگلیکوزیدهای ضد سودوموناسی
سودوموناس اشتوتزری انواع مختلفی از آنتی‌بیوتیک‌های با طیف اثر وسیع
استنوتروفوموناس (گزانتوموناس) مالتوفیلیا کلرامفنیکل، مینوسایکلین، TMP/SMX، تیکارسیلین/ کلاولانات

باکتری‌های قارچ مانند

گونه‌های مختلف اکتینومادورا استرپتومایسین، TMP/SMX، استرپتومایسین/ داپسون
اکتینومایسس اسرائیلی پنی‌سیلین، آمپی‌سیلین، داکسی سایکلین، سفتریاکسون
مایکوباکتریوم آویوم اینتراسلولار کلاریترومایسین/ اتامبوتول، کلاریترومایسین/ کلوفازیمین، کلاریترومایسین/ سیپروفلوکساسین، ریفابوتین/ اتامبوتول
مایکوباکتریم کانزاسی ریفامپین/ INH / اتامبوتول
مایکوباکتریوم لپره چندین داروی مختلف از جمله داپسون، کلوفازیمین، ریفامپین و اتیونامید
مایکوباکتریم مارینوم ریفامپین/ اتامبوتول، مینوسایکلین، TMP/SMX
مایکوباکتریم اسکروفولاسئوم INH / ریفامپین/ سیکلوسرین، استرپتومایسین/ ریفامپین/ سیکلوسرین
مایکوباکتریم توبرکلوزیس چندین داروی انتخاب اول و دوم: داروهای انتخاب اول شامل INH، ریفامپین، اتامبوتول، پیرازینامید و استرپتومایسین. داروهای انتخاب دوم شامل آمیکاسین، کوپرئومایسین، سیپروفلوکساسین، کلوفازیمین، داپسون، اتیونامید، افلوکساسین، PAS و ریفابوتین
نوکاردیا آستروئیدس دوزهای بالایی از سولفونامیدها، TMP/SMX، TMP / سفتریاکسون/ آمیکاسین
نوکاردیا برازیلینسیس آموکسی سیلین/ کلاولانات، آمیکاسین/ سفتریاکسون
گونه‌های مختلف استرپتومایسس به دارو نیازی نیست (به جراحی نیاز دارد)
تروفریما ویپلی پنی‌سیلین/ استرپتومایسین همراه با تتراسایکلین، کلرآمفنیکل یا TMP/SMX

باکتری‌های مشترک انسان و حیوان

گونه‌های مختلف بروسلا تتراسایکلین/ استرپتومایسین، داکسی سایکلین/ ریفامپین، داکسی سایکلین، سفتریاکسون/ ریفامپین، استرپتومایسین/ داکسی سایکلین، استرپتومایسین/ مینوسایکلین
گونه‌های مختلف کاپنوسایتوفاگا پنی‌سیلین، آموکسی سیلین، اریترومایسین، سفوکسیتین، کلیندامایسین
اریزوپلوتریکس روزیوپاتیا پنی‌سیلین، آمپی‌سیلین، سفالوسپورین‌های نسل اول
فرانسیسلا تولارنسیس استرپتومایسین، جنتامایسین
لیستریا منوسیتوژنز آمپی‌سیلین، TMP/SMX
پاستورلا مالتوسیدا پنی‌سیلین، داکسی سیلین، آموکسی سیلین/ کلاولانات
اسپیریلوم مینور آمپی‌سیلین، پنی‌سیلین، استرپتومایسین
استرپتوباسیلوس مونیلی فورمیس آمپی‌سیلین، پنی‌سیلین، استرپتومایسین
یرسینیا پستیس استرپتومایسین، کلرامفنیکل، تتراسایکلین، جنتامایسین

مایکوپلاسماها، ریکتزیاها و سایر باکتری‌های غیرمعمول

بارتونلا باسیلی فورمیس تتراسایکلین، پنی‌سیلین، کلرامفنیکل
بارتونلا (روچالیما) هنسله ریفامپین، سیپروفلوکساسین، جنتامایسین، TMP/SMX، اریترومایسین، داکسی سایکلین
بارتونلا (روچالیما) کوئین تانا تتراسایکلین، برخی از داروهای انتخاب دوم
کلامیدیا پنومونیه تتراسایکلین، داکسی سایکلین
کلامیدیا پسیتاسی یکی از تتراسایکلین‌ها
کلامیدیا تراکوماتیس داکسی سایکلین، آزیترومایسین، اریترومایسین، فلوروکینولون، سولفومتاکسازول،
کوکسیلا بورنتی عفونت حاد: داکسی سایکلین

عفونت مزمن: فلوروکینولون، فلوروکینولون/ ریفامپین

گونه‌های ارلیشیا یکی از تتراسایکلین‌ها
مایکوپلاسما فرمنتانس دارویی توصیه نمی‌شود
مایکوپلاسما هومینیس اریترومایسین، داکسی سایکلین
مایکوپلاسما پنومونیه ماکرولیدها، داکسی سایکلین
ریکتزیا آگاری یکی از تتراسایکلین‌ها، کلرامفنیکل
ریکتزیا پرووازکی داکسی سایکلین، کلرامفنیکل
ریکتزیا ریکتزیه کلرآمفنیکل، داکسی سایکلین
ریکتزیا تسوتسوگاموشی یکی از تتراسایکلین‌ها، کلرامفنیکل
ریکتزیا تیفی داکسی سایکلین، کلرامفنیکل
اوره آپلاسما اوره لیتیکوم اریترومایسین، داکسی سایکلین

اسپیروکت‌ها

بورلیا بورگدورفری داکسی سایکلین، آموکسی سیلین، سفتریاکسون
بورلیا هرمسی داکسی سایکلین، اریترومایسین، پنی‌سیلین
بورلیا رکورنتیس داکسی سایکلین، اریترومایسین، پنی‌سیلین
لپتوسپیرا اینتروگانس داکسی سایکلین، اریترومایسین، پنی‌سیلین
ترپونما کاراتئوم پنی‌سیلین
ترپونما پالیدوم پنی‌سیلین، پنی‌سیلین/ پروبنسید

لژیونلاها

گونه‌های مختلف لژیونلا اریترومایسین، اریترومایسین/ ریفامپین، ماکرولیدهایی با طیف اثر وسیع، تتراسایکلین، داکسی سایکلین

باکتری‌های سم‌زا

ائروموناس هیدروفیلا جایگزین کردن آب و مایعات در بدن/ فلوروکینولون ها
آرکانوباکتریوم همولیتیکوم پنی‌سیلین G، اریترومایسین
باسیلوس آنتراسیس پنی‌سیلین G یا V، سیپروفلوکساسین، داکسی سایکلین، اریترومایسین،
باسیلوس سرئوس دارویی توصیه نمی شود.

(جایگزینی آب و مایعات ضروری است)

کلستریدیوم بوتولینم آنتی توکسین
کلستریدیوم دیفیسیل مترونیدازول، وانکومایسین
کلستریدیوم پرفرنژنز پنی‌سیلین/ جراحی
کلستریدیوم سپتیکوم پنی‌سیلین
کلستریدیوم تتانی آنتی‌توکسین/ جراحی / پنی‌سیلین/ توکسوئید، آنتی‌توکسین/ جراحی/ مترونیدازول/ توکسوئید
کورینه باکتریم دیفتریه اریترومایسین/ آنتی‌توکسین، پنی‌سیلین/ آنتی‌توکسین
کورینه باکتریم جی‌کیوم وانکومایسین، سیپروفلوکساسین
کورینه باکتریم مینوتیسیموم اریترومایسین
پلزیوموناس شیگلوئیدوز فلوروکینولون، TMP/SMX
ویبریو کلرا جایگزینی آب و مایعات/ TMP/SMX، جایگزینی آب و مایعات/ فلوروکینولون، جایگزینی آب و مایعات/ تتراسایکلین
ویبریو فلوویالیس دارویی توصیه نمی شود.

(جایگزینی آب و مایعات ضروری است)

ویبریو میمیکوس جایگزینی آب و مایعات/ تتراسایکلین، جایگزینی آب و مایعات/ فلووروکینولون
ویبریو پاراهمولیتیکوس جایگزینی آب و مایعات/ تتراسایکلین، جایگزینی آب و مایعات/ فلووروکینولون
ویبریو ولنیفیکوس تتراسایکلین/ آمینوگلیکوزیدهای ضد‌ سودوموناسی، داکسی سایکلین/ سفتازیدیم

باکتری‌های بی‌هوازی فاقد اسپور

باکتریوئیدس فراژیلیس مترونیدازول، کلیندامایسین، سفوکسیتین، ایمی‌پنم، سفمتازول، سفوتتان، پنی‌سیلین/ مهارکننده‌های بتالاکتامازی
گونه‌های مختلف بیفیدوباکتریوم پنی‌سیلین، کلیندامایسین
گونه‌های مختلف یوباکتریوم آمپی‌سیلین، پنی‌سیلین
فوزوباکتریوم نکروفوروم پنی‌سیلین، کلیندامایسین، سفالوسپورین های نسل سوم، سفامایسین
فوزوباکتریوم نوکلئاتوم پنی‌سیلین، کلیندامایسین، سفالوسپورین‌های نسل سوم، سفامایسین
گونه‌های مختلف ژملا پنی‌سیلین، کلیندامایسین
گونه‌های مختلف لاکتوباسیل آمپی‌سیلین، پنی‌سیلین، کلیندامایسین، کلرامفنیکل
گونه‌های مختلف موبیلنکوس دارویی توصیه نمی‌شود
گونه‌های مختلف پپتواسترپتوکوک پنی‌سیلین، کلیندامایسین
گونه‌های مختلف پورفیروموناس مترونیدازول، کلیندامایسین، سفوتاکسیم، سفوپرازون، آمپی‌سیلین/ سولباکتام
پروتلا ملانینوجنیکوس مترونیدازول، کلیندامایسین، سفوکسیتین، آمپی‌سیلین
گونه‌های مختلف پروبیونی باکتریوم پنی‌سیلین، آمپی‌سیلین، سفالوسپورین‌های نسل سوم، سفامایسین
گونه‌های مختلف استرپتوکوک پنی‌سیلین، وانکومایسین، آمپی‌سیلین
گونه‌های مختلف وایلونلا مترونیدازول، آمپی‌سیلین، سفوکسیتین

 

مروری تازه بر استرپتوکوک‌ها و انتروکوک‌ها

آنتی‌بیوتیک‌های مهار کننده سنتز پروتئین 

برای دانلود پی دی اف بر روی لینک زیر کلیک کنید

برچسبها
  • دكتر رضا ميرنژاد
  • ضد باکتریایی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *