نگاهی اجمالی بر اهمیت آزمایشگاه میکروب‌شناسی در کنترل عفونت‌های بیمارستانی

نگاهی اجمالی بر اهمیت آزمایشگاه میکروب‌شناسی در کنترل عفونت‌های بیمارستانی

 

نگاهی اجمالی بر اهمیت آزمایشگاه میکروب‌شناسی در کنترل عفونت‌های بیمارستانی

رحمن رادمهر- کارشناس ارشد میکروب‌شناسی پزشکی

حسین حضرتی نوین- کارشناس علوم آزمایشگاهی و کارشناس ارشد بیوشیمی

حافظ عزیزپور آغبلاغ- کارشناس علوم آزمایشگاهی

سمیه آذری‌فر- کارشناس علوم آزمایشگاهی

المیرا دژکام- کاردان علوم آزمایشگاهی

عادل احمدی- کاردان علوم آزمایشگاهی

 

۱- مقدمه

عفونت بیمارستانی، عفونت کسب‌شده در بیمارستان توسط فرد بیماری است که به‌علت بیماری دیگری در بیمارستان پذیرش‌ شده است. این عفونت‌ها شامل عفونت‌های کسب‌شده در بیمارستان هستند، اما پس از ترخیص از بیمارستان ظاهر می‌شوند و عفونت‌های شغلی در میان کارکنان بیمارستان نیز جزو این عفونت‌ها می‌باشند؛ به‌عبارت‌دیگر عفونت‌های بیمارستانی، عفونت‌های کسب‌شده در بیمارستان یا یکی از واحدهای بهداشت و درمان است که اولین بار ۴۸ ساعت پس از پذیرش بیمارستانی یا طی ۳۰ روز پس از ترخیص از محل بستری ظاهر می‌شوند. حدود یک‌سوم موارد عفونت بیمارستانی مربوط به عفونت ادراری و بقیه موارد به‌طور عمده مربوط به عفونت‌های تنفسی، خونی و محل جراحی است.

نظارت ناکافی به‌ویژه در بخش‌های جراحی، اتاق عمل و مراقبت ویژه، عدم آگاهی پرسنل از راه‌های پیشگیری و انتقال عفونت، عدم رعایت بهداشت فردی و گروهی، استفاده از لوازم و وسایل آلوده، عدم استریل مناسب لوازم و ابزار و مصرف بیش از اندازه آنتی‌بیوتیک‌ها از جمله دلایل اصلی بروز عفونت‌های بیمارستانی است.

آزمایشگاه میکروب‌شناسی

۲- جایگاه آزمایشگاه میکروب‌شناسی در کنترل عفونت‌های بیمارستانی

آزمایشگاه میکروب‌شناسی نقش کلیدی در کنترل عفونت‌های مرتبط با بیمارستان دارد. آزمایشگاه میکروب‌شناسی بالینی یکی از اجزای ضروری برنامه کنترل کیفیت مؤثر است. آزمایشگاه میکروب‌شناسی باید در همه جوانب برنامه کنترل عفونت درگیر باشد، مخصوصاً نقش آن در سیستم نظارت بر عفونت بیمارستان و کمک به برنامه کنترل عفونت در استفاده مؤثر و کارآمد از سرویس‌های آزمایشگاهی جهت هدف‌های اپیدمیولوژیک مهم است. آزمایشگاه میکروب‌شناسی بالینی نقش محوری در ارائه نحوه مراقبت از بیمار از میکروارگانیسم‌های متنوع دارای اهمیت بالینی بازی می‌کند و یکی از اجزای ضروری برنامه کنترل عفونت مؤثر است. میکروب‌شناس معمولاً مأمور کنترل عفونت است.

آزمایشگاه میکروب‌شناسی

از جمله وظایف گروه میکروب‌شناسی در برنامه کنترل عفونت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • توانایی آزمایشگاه میکروب‌شناسی در شناسایی باکتری‌های شایع در سطح گونه
  • ارائه مشاوره برای درمان ضدمیکروبی
  • ارائه مشاوره برای نحوه جمع‌آوری و انتقال نمونه
  • ارائه اطلاعات درباره حساسیت عوامل بیماری‌زای شایع به داروهای ضدمیکروبی بر اساس خلاصه‌های دوره‌ای داده‌های آزمایشگاهی و داده‌های مصرف آنتی‌بیوتیک. میکروب‌شناس می‌تواند پزشکان را درباره مقاومت به آنتی‌بیوتیک مطلع کرده و آن‌ها را متقاعد کند که از رهنمودهای نحوه استفاده از آنتی‌بیوتیک پیروی کنند.
  • گزارش دوره‌ای داده‌های عفونت بیمارستانی و الگوی مقاومت ضد میکروبی و الگوی دوره‌ای چنین داده‌هایی، از خدمات مهمی است که توسط گروه میکروب‌شناسی ارائه می‌شود. فراوانی این گزارش‌ها باید توسط ICC تعیین شود.
  • شناسایی منابع و نحوه انتقال عفونت

کشت ناقلین محیطی جهت شناسایی منبع ارگانیسمی مسبب عفونت (شیوع ارگانیسم). انتخاب مکان کشت بستگی به اپیدمیولوژی شناسایی شده و ویژگی‌های بقای ارگانیسم دارد.

  • تعیین نوع اپیدمیولوژی ایزوله‌ها از روی بیماران، ناقلان و محیط
  • تست میکروب‌شناسی کارکنان بیمارستان یا محیط

تست ناقلین بالقوه ارگانیسم‌های با اپیدمیولوژی قابل‌توجه به‌عنوان بخشی از برنامه کنترل عفونت بشمار می‌رود. آزمایشگاه میکروب‌شناسی گاهی ممکن است نیاز به کشت عفونت‌های بیمارستانی بالقوه با منابع محیطی و پرسنلی داشته باشد. زمانی که منبع و نحوه انتقال نیاز به شناسایی دارد معمولاً محدود به وضعیت شیوع است. نمونه‌گیری ازنظر میکروب‌شناسی و آزمایش روتین توصیه نمی‌شود.

  • ارائه پشتیبانی جهت استریلیزاسیون و ضدعفونی در مرکز، شامل پایش بیولوژیکی استریلیزاسیون
  • ارائه امکانات جهت آزمایش میکروب‌شناسی مواد بیمارستانی در صورت ضرورت

این مورد ممکن است شامل نمونه‌برداری از غذای نوزاد، پایش فراورده‌های خونی و مایعات دیالیز، نمونه‌برداری و کنترل کیفی از تجهیزات ضدعفونی باشد.

ارائه آموزش برای کارکنان درگیر در کنترل عفونت:

این عمل بخش مهمی از برنامه کنترل عفونت بشمار می‌رود. هر بیمارستانی باید برنامه آموزشی برای کارمندان خود تدوین کند. هدف برنامه تربیت، درک کامل ماهیت عفونت بیمارستانی و راه‌های درمان و پیشگیری آن توسط همه کارکنان بیمارستان است.

  • کارکنان مختلف بیمارستان وظایف مختلف دارند لذا سطح آموزش آن‌ها نیز باید متفاوت باشد. برنامه آموزش کارکنان نیاز به اصلاح جهت تناسب با مقتضیات کاری هر کارمند دارد و باید بر این اساس تنظیم شود.

برنامه تربیت کارکنان باید شامل موارد زیر باشد:

۱- مفاهیم اساسی عفونت

۲- خطرات مرتبط با وظایف کاری خاص آن‌ها

۳- پذیرش مسئولیت شخصی و وظیفه در کنترل عفونت بیمارستان

۴- روش‌های پیشگیری از انتقال عفونت در بیمارستان

۵- روش کار ایمن

 

۳- ارتباط بین پزشک و آزمایشگاه میکروب‌شناسی

ارتباط مؤثر یکی از ویژگی‌های بسیار مهم آزمایشگاه میکروب‌شناسی در هرکجا که واقع ‌شده است، می‌باشد. برای کارآمد بودن، فرصت‌های گفتگو باید بین ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی و کارکنان آزمایشگاه به سهولت قابل‌دسترس باشد. اگر این فرصت بلادرنگ پیش نیاید آمادگی باید جهت تعامل دوطرفه کافی باشد چرا که اطلاعات ارائه‌شده تقریباً همیشه کیفی و تفسیری است. در پایان، میکروب‌شناس‌ها و بخش‌های میکروب‌شناسی در هر جا که همه فعالیت‌ها جهت تشخیص، درمان و کنترل عفونت از طریق تعامل واحدهای مختلف بیمارستان مورد نیاز باشد، نقش اصلی را ایفاء می‌کنند.

References:

  1. Horan T.C, Gaynes R.P. Surveillance of nosocomial infections. In: Mayhall C.G eds. Williams and Wilkins Hospital epidemiology and infection control 3rd ed. Philadelphia: Lippincortt: 1659-1702, 2004.
  2. Emori TG, Gaynes RP. An overview of nosocomial infections, including the role of the microbiology laboratory. Clin Microbiol Rev.;6:428-42, 1993
  3. Britt MR, Burk JP, Nordguist AG et al. Infection control in small hospital: prevalence surveys in 18 institutions. JAMA,236:1700-3, 1976.
  4. McGowan JE, Metchock BG. Basic microbiologic support for hospital epidemiology. Infect Control Hosp Epidemiol.;17:298–۳۰۳: ۱۹۹۶٫
  5. Boyce JM. Hospital Epidemiology in smaller hospitals. Infect control Hosp Epidemiol.; 16:600-6,1995.
  6. Kalenic S, Budimir A. The role of microbiology laboratory in healthcare-associated infection prevention. Int J Infect Control;5:i2, 2009
  7. Kolmos HJ. Interaction between the microbiology laboratory and clinician: what the microbiologist can provide. J Hosp InfectDec;43Suppl:S285-91, 1999.
  8. Michael A. Pfaller and Loreen A. Herwaldt. The Clinical Microbiology Laboratory and Infection Control: Emerging Pathogens, Antimicrobial Resistance, and New Technology Clinical Microbiology Laboratory and Infection Control.;25:858-70,1997.
  9. Mallison, G. F., and R. W. Haley. Microbiologic sampling of the inanimate environment in U.S. hospitals. Am. J. Med.;70:941-76, 1981.

۱۰٫T. Grace Emori and Robert P. Gaynes. An Overview of Nosocomial Infections, Including the Role of the Microbiology Laboratory. Clinical Microbiology Reviews. Oct;6(4):428-42,1993.

  1. L. Barth Reller, Melvin P. Weinstein et al. Role of Clinical Microbiology Laboratories in the Management and Control of Infectious Diseases and the Delivery of Health Care. Clin Infect Dis.;32(4): 605-10,2001.

۱۲٫R. Peterson, John D. Hamilton, Ellen Jo Baron et al. Role of Clinical Microbiology Laboratories in the Management and Control of Infectious Diseases and the Delivery of Health Care. Lance Clinical Infectious Diseases.;32, 2001.

  1. Bouza E. The role of the microbiologist in the control of nosocomial infection and antibiotic therapy. Enferm Infecc Microbiol Clin. May;21 Suppl 2:32-6, 2003.

نکات مهم کاربردی در میکروب‌شناسی بالینی (۱)

برای دانلود پی دی اف برروی لینک زیر کلیک کنید

برچسبها
  • المیرا دژکام
  • حافظ عزیزپور آغبلاغ
  • حسین حضرتی نوین
  • رحمن رادمهر
  • سمیه آذری‌فر
  • عادل احمدی
  • عفونت‌های بیمارستانی
  • میکروب‌شناسی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *