عفونت‌های هرپس‏ ویروس‏ها در انسان بخش دوم

عفونت‌هاي هرپس‏ ويروس‏ها در انسان

 

عفونت‌های هرپس‏ ویروس‏ها در انسان

بخش دوم

(اپشتاین‌بار ویروس، هرپس ویروس ۶،۷،۸ و ویروس B)
شهاب فلاحی

دانشجوی دکترای ویروس شناسی دانشگاه تربیت مدرس

 

ویروس اپشتاین ‏بار

ویروس اپشتاین ‏بار (ویروس EB)، هرپس ویروسى است که در همه جا وجود دارد. این ویروس، عامل بیمارى مونونوکلئوز عفونى حاد، لنفوم بورکیت، سرطان بینى و گلو و اختلالات لنفوپرولیفراتیو در افراد مبتلا به نارسایى ایمنى میباشد.

خصوصیات ویروس

ژنوم DNA ویروس EB حاوى حدود Kbp172 بوده و محتویات گوانین و سیتوزین آن حدود ۵۹ درصد است و حدود صد ژن دارد. دو تیپ ویروس (EBV-1 و EBV-2) بر پایه تفاوت ژن‏هاى آنتى‏ژن‏هاى هسته‏اى نهفتگى (EBNAs وEBERs) دسته‏بندى مى‏شوند.

الف) بیولوژى ویروس EB:

سلول هدف ویروس  EBمعمولاً لنفوسیت B است. آلوده کردن لنفوسیت‏هاى B انسانى با ویروس EB در محیط کشت موجب برقرارى رده ممتد سلولى شده که نشان مى‏دهد سلول‏هاى کشت توسط ویروس، ترانسفورم یا جاودان شده‏اند. تعداد خیلى کمى از این سلول‏هاى نامیرا شده، ویروس عفونى را تولید مى‏کنند. بررسى‏هاى آزمایشگاهى براى نشان دادن وجود ویروس EB با مشکل مواجه است. ویروس EB، عفونت را با اتصال به سلول‏هاى B آغاز مى‏کند. در این حالت، گیرنده ویروس به گیرنده بخش C3d جزء کمپلمان (CD21 یا CR2) متصل مى‏شود. ویروس EB مستقیماً به درون لنفوسیت‏ها وارد مى‏شود و بدون این که تکثیر کامل ویروس انجام گیرد، به حالت مخفى باقى مى‏ماند. خصوصیات بارز نهفتگى، شامل پایدارى ویروسى، بیان محدود شده ویروس و پتانسیل فعالیت مجدد و تکثیر لیتیک است.

ویروس EB قادر است اکثر سلول‏هاى B را نامیرا کند. در این حالت، ویروس به سطح سلول اتصال مى‏یابد و سپس وارد چرخه تکثیر سلول مى‏شود، در نتیجه، مقدارى از ژن‏هاى ویروس  EBدر سلول بیان مى‏شود و سلول را قادر به تکثیر نامحدود مى‏کند. ژنوم خطى ویروس  EBدر درون سلول، گرد و بزرگ است. اکثر DNAهاى ویروس در درون سلول‏هاى ترانسفورم شده به صورت پلاسمیدهاى گردى ظاهر مى‏شوند. لنفوسیت‏هاى B نامیرا شده به وسیله ویروس  EBقادرند اعمال مختلفى نظیر ترشح ایمونوگلوبولین را انجام دهند. فرآورده‏هاى ناشى از فعالیت توسط سلول B (براى مثال CD23) تولید مى‏شوند. حداقل ده فرآورده ژن ویروس در سلول ترانسفورم شــــــــــده بیان مى‏شود که شامل ۶ آنتى‏ژن مختلف هسته ویروس (EBNA1-2,3A-3C,LP) EB، دو پروتئین مخفى غشاء  LMP2)و (LMP1 و دو RNA کوچک ترجمه نشده (EBER1,2) مى‏باشند. انواع مختلفى از محرک‏ها نظیر سلول‏هاى کشت آزمایشگاهى، عوامل احیاء کننده شیمیایى و نور اولتراویولت مى‏توانند موجب فعالیت ویروس مخفى درون سلول شده و آن را وادار به تکثیر نمایند. عوامل میزبانى که موجب تکثیر و سنتز ویروس مخفى مى‏شوند هنوز شناخته نشده است.

ویروس EB در سلول‏هاى اپى‏تلیال دهان و گلو، غدد پاروتید و گردن رحم تکثیر مى‏یابد. این ویروس در برخى از سلول‏هاى اپى‏تلیال افراد مبتلا به سرطان بینى و گلو یافت شده است. اگرچه سلول‏هاى اپى‏تلیال اولیه داراى گیرنده ویروس EB هستند، اما این گیرنده در کشت سلولى از بین مى‏رود.

EBV با تعدادى از بیمارى‏هاى لنفوپرولیفراتیو مرتبط است. بیان ژن‏هاى ویروسى در این سلول‏ها محدود شده و فقط از EBNA1 تا مجموعه کامل پروتئین‏ها که در دوران نهفتگى در سلول‏هاى B وجود دارند، متغیر است.

ب) آنتى‏ژن‏هاى ویروسى:

آنتى‏ژن‏هاى ویروس  EBرا بر اساس مراحل چرخه تکثیر ویروس که بیان مى‏شوند به ۳ گروه زیر تقسیم مى‏کنند:

(۱) آنتى‏ژن‏هاى فاز مخفى که به وسیله سلول‏هاى آلوده در حالت مخفى سنتز مى‏شوند. این آنتى‏ژن‏ها شامل EBNAها و LMPها هستند. وجود آنها، نشان دهنده وجود ژنوم ویروس EB است. فقط  EBNA1به حفظ اپى‏زوم  DNAویروس نیاز دارد که به طور ثابت بیان مى‏شود و بیان سایر آنتى‏ژن‏هاى فاز مخفى را در سلول‏هاى مختلف تنظیم مى‏کند.  LMP1به عنوان گیرنده فعال عامل رشد عمل مى‏کند.

(۲) آنتى‏ژن‏هاى زودرس که پروتئین‏هاى غیر ساختارى هستند، سنتز آنها به تکثیر  DNAویروس بستگى ندارد. بیان آنتى‏ژن‏هاى زودرس معمولاً شروع تولید فرآورده‏هاى ویروسى را نشان مى‏دهد.

(۳) آنتى‏ژن‏هاى دیررس، اجزاى ساختارى کپسید (آنتى‏ژن کپسید ویروسى) و پوشش ویروسى (آنتى‏ژن غشایى) هستند. این آنتى‏ژن‏ها در سلول‏هایى که فرآورده‏هاى عفونت ویروسى را تولید مى‏کنند به فراوانى یافت مى‏شوند.

 

الگوی تیپیک تولید آنتی‌بادی اختصاصی علیه آنتی‌ژن‌های EBV پس از عفونت اولیه

 

ج) عفونت تجربى در حیوانات:

ویروس EB کاملاً اختصاصى گونه است. در هر حال، چندین نوع پستاندار دنیاى جدید با این ویروس آلوده شده‏اند. مارموست‏هاى Cotton-top که به طور تجربى با ویروس EB آلوده شده‏اند به لنفوم‏هاى بدخیم کشنده‏اى دچار مى‏شوند.

پاتوژنز و پاتولوژى

الف) عفونت اولیه:

ویروس  EBمعمولاً به وسیله بزاق آلوده منتقل مى‏شود و عفونت را در دهان و گلو آغاز مى‏کند. تکثیر ویروس در سلول‏هاى اپى‏تلیال حلق و غدد بزاقى (یا لنفوسیت‏هاى B سطحى) رخ مى‏دهد. عفونت اولیه در کودکان معمولاً تحت بالینى است ولى در بالغین جوان، معمولاً مونونوکلئوز عفونى ایجاد مى‏شود. بیمارى مونونوکلئوز در واقع، ترنسفورماسیون پلى‏کلونال سلول‏هاى B است. سلول‏هاى B آلوده به EBV ایمونوگلوبولین سنتز مى‏کنند. وجود اتوآنتى‏بادى‏ها، نشان ‏دهنده بیمارى است. آنتى‏بادى هتروفیل که با آنتى‏ژن‏هاى گلبول‏هاى قرمز خون گوسفند که اتوآنتى‏بادى کلاسیک است، واکنش مى‏کند.

ب) فعالیت مجدد ویروس‏هاى نهفته:

فعالیت مجدد EBV، همراه با افزایش سطح ویروس در بزاق و وجود  DNAدر سلول‏هاى خونى رخ مى‏دهد. این‏ها از نظر بالینى بدون علامت هستند. کاهش ایمنى، گاهى اوقات با عواقب وخیم، به عنوان فعال‌کننده عفونت محسوب مى‏شود.

تومورهای وابسته به EBV

ج) سرطان:

EBV، به عنوان عاملى براى لنفوم بورکیت، کارسینوم نازوفارنکس، بیمارى هوچکین و برخى لنفوماهاى دیگر شناخته شده است. سرم‏هایى که از بیماران مبتلا به لنفوم بورکیت یا کارسینوم نازوفارنکس گرفته شده، داراى مقادیر بالاى آنتى‏بادى به آنتى‏ژن‏هاى اختصاصى ویروس است. بافت‏هاى تومورى داراى DNAى ویروس هستند و مقدار کمى ژن‏هاى ویروسى را بیان مى‏کنند. لنفوم‏هاى  Bسل که با EBV مرتبط است، عارضه‏اى براى بیماران نقص ایمنى است.

د) لکوپلاکى مویى در مخاط دهان:

این ضایعه، رشدى مانند زگیل دارد که در روى زبان برخى از بیماران آلوده با HIV و بیماران گیرنده پیوند ظاهر مى‏شود. در این ضایعه، ویروس  EBبه طور موضعى در سلول‏هاى اپى‏تلیال تکثیر مى‏یابد.

ه) لنفوم بورکیت:

EBV با ایجاد لنفوم بورکیت (تومور فک در کودکان آفریقایى و بالغان جوان) همراه است. بیشتر تومورهاى آفریقایى (بیش از ۹۰ درصد) داراى DNAى ویروس EB هستند و آنتى‏ژن EBNA-1 را بیان مى‏کنند. در سایر نقاط جهان، تنها ۲۰ درصد لنفوم بورکیت داراى DNAى ویروس EB هستند. حدس زده مى‏شود که ممکن است  EBVدر مرحله اول لنفوم بورکیت توسط نامیرا کردن B سل نقش داشته باشد. یک فاکتور شناخته شده یعنى مالاریا، باعث افزایش سلول‏هاى  Bآلوده شده توسط  EBVمى‏شود. در نهایت، جابجایى کروموزومى بارزى وجود دارد که در ژن‏هاى ایمونوگلوبولین اتفاق مى‏افتد و باعث به هم خوردن تنظیم بیان پروتوانکوژن c-myc مى‏شود.

نمای بالینی لنفوم بورکیت در فک یک کودک

مقطع بافت شناسی لنفوم بورکیت نشان دهنده‌ی تجمع لنفوسیت‌ها و ماکروفاژهای واکوئله شده با رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین- آئوزین

و) کارسینوم نازوفارنکس:

این بیمارى سرطان سلول‏هاى اپى‏تلیال در مردان چینى است. DNAى ویروس EB در سلول‏هاى سرطانى نازوفارنکس یافت مى‏شود و بیماران داراى مقادیر زیادى آنتى‏بادى ضد ویروس  EBهستند. EBNA1 و LMP1 بیان مى‏شوند. به‏نظر مى‏رسد عوامل ژنتیکى و محیطى در ایجاد کارسینوم نازوفارنکس دخیل باشند. به‏علاوه، به نظر مى‏رسد در ۵۰ درصد از موارد EBV همراه با بیمارى هوچکین کلاسیک ارتباط داشته باشد و ژنوم  EBVدر سلول‏هاى بدخیم ویداستنبرگ یافت شود.

پروتکل مانیتورینگ بیماران دریافت کننده پیوند برای عفونت‌های ویروسی

 

ایمنى

عفونت‏هاى ویروس EB موجب ایجاد پاسخ ایمنى شدید، شامل آنتى‏بادى‏هایى علیه بسیارى از پروتئین اختصاصى، تعدادى از پاسخ‏هاى وابسته به سلول و ترشح لنفوکین‏ها مى‏شود. ایمنى سلولى و سلول‏هاى T سیتوتوکسیک در مهار عفونت اولیه و کنترل عفونت‏هاى مزمن نقش مهمى دارند. تست‏هاى سرولوژى براى تعیین الگوى آنتى‏بادى‏هاى اختصاصى به کلاس‏هاى مختلف آنتى‏ژن‏هاى ویروس EB، روش معمول مطمئن شدن از وضعیت بیمار از نظر عفونت EBV است.

تشخیص آزمایشگاهى

الف) ایزوله و شناسایى ویروس:  

هیبریداسیون اسید نوکلئیک، حساس‏ترین روش مشاهده ویروس EB در مواد به‌دست آمده از بیمار است.RNA هاى EBER به مقدار فراوانى در سلول‏هاى از قبل آلوده شده و جدید بیان مى‏شوند و هدف تشخیصى مناسبى براى مشاهده سلول‏هاى عفونى شده توسط EBV به وسیله هیبریداسیون مى‏باشند. ویروس  EB را مى‏توان از بزاق، خون محیطى یا بافت لنفوئیدى با ترانسفورم شدن لنفوسیت‏هاى طبیعى انسان که معمولاً از خون بند ناف به دست آمده است، ایزوله نمود.

ویروس EB در بزاق برخى از بیماران مبتلا به نارسایى ایمنى وجود دارد و در مایع شستشوى حاصل از گلوى حدود ۲۰ درصد از افراد بالغ نیز یافت مى‏شود.

ب) سرولوژى:

در اوائل بیمارى حاد معمولاً نسبت آنتى‏بادى‏هاى IgM به آنتى‏ژن کپسید ویروس افزایش مى‏یابد که در مدت چند هفته به وسیله آنتى‏بادى  IgGجایگزین مى‏گردد و تا آخر عمر باقى مى‏ماند. بعد از مدتى، آنتى‏بادى علیه آنتى‏ژن اولیه تولید مى‏شود که چندین ماه پایدار است. چند هفته بعد از عفونت حاد، آنتى‏بادى نسبت به EBNA و آنتى‏ژن غشایى افزایش مى‏یابد که تا آخر عمر باقى مى‏ماند. تست آگلوتیناسیون هتروفیل که کمتر اختصاصى است، اغلب براى تشخیص عفونت‏هاى ویروس EB بکار مى‏رود. اکثر بیماران در هنگام ابتلا به مونونوکلئوز عفونى داراى آنتى‏بادى هتروفیل موقت هستند که گلبول‏هاى گوسفند را آگلوتینه مى‏کنند. انجام تست‏هاى نقطه‏اى که به طور تجارى موجود هستند بسیار آسان است. ارتباط تصادفى آنتى‏ژن باعث اختصاصى بودن واکنش هتروفیل شده است. وجود آنتى‏بادى علیه آنتى‏ژن EBNA، عفونت گذشته با ویروس EB را آشکار مى‏سازد و افزایش آنتى‏بادى علیه آنتى‏ژن EBNA، عفونت اولیه را نشان مى‏دهد. تمام افراد قادر به تولید آنتى‏بادى علیه  EBNAنمى‏باشند.

هرپس‏ ویروس انسانى تیپ ۶

اولین بار در سال ۱۹۸۶، هرپس‏ ویروس لنفوتروپیک-  Tبه نام هرپس‏ ویروس انسانى ۶ شناسایى شد. ایزوله‏هاى اولیه این ویروس از کشت سلول‏هاى تک هسته‏اى خون محیطى‏ بیماران مبتلا به اختلالات لنفوپرولیفراتیو به دست آمد.

 

خصوصیات ویروس

اندازه DNAى این ویروس حدود ۱۶۰ تا ۱۷۰ Kbp و محتویات گوانین و سیتوزین آن حدود ۴۳ تا ۴۴ درصد است. ترتیب توالى ژنتیکى ژنوم هرپس ‏ویروس انسانى شماره ۶، به سیتومگالوویروس انسانى بیشتر از گاماهرپس‏ ویروس‏هاى لنفوتروپیک شبیه است.

در هر حال، به نظر مى‏رسد که هرپس ‏ویروس انسانى تیپ ۶ هیچ‏گونه ارتباط آنتى‏ژنى با سایر هرپس ‏ویروس‏هاى شناخته شده انسانى ندارد؛ به جز این که با هرپس ‏ویروس تیپ ۷، واکنش متقابل محدودى مى‏دهد. هرپس ‏ویروس انسانى تیپ ۶ را مى‏توان بر اساس خاصیت آنتى‏ژنى به دو گروه متمایز (به نام  Aو B) تقسیم نمود. این ویروس در لنفوسیت‏هاى T که داراى  CD4هستند، بخوبى رشد مى‏کند. انواع دیگرى از سلول‏ها نظیر سلول‏هاى  Bو سلول‏هاى گلیال، فیبروبلاستوئیدها و مگاکاریوسیت‏هاى اولیه نیز تکثیر این ویروس را حمایت مى‏کنند. موقعى که ویروس در بزاق وجود دارد، سلول‏هاى دهان و گلو باید آلوده باشند. هنوز مشخص نیست که کدام سلول‏هاى بدن به عفونت مخفى با این ویروس مبتلا مى‏شوند.  CD46انسان معمولاً گیرنده سلولى براى این ویروس است.

اپیدمیولوژى و یافته‏هاى بالینى

عفونت با هرپس‏ ویروس انسانى تیپ ۶ معمولاً در دوران نوزادى رخ مى‏دهد. این عفونت اولیه موجب اگزانتم سوبیتم یا بیمارى ششم (یا روزئولا اینفتم) مى‏شود. این بیمارى خفیف در دوران کودکى شایع است و با تب بالا و بثورات جلدى همراه است. به نظر مى‏رسد واریانت B6 مسئول ایجاد این بیمارى است. این بیمارى با تشنج ناشى از تب در کودکان ارتباط داشته است.

راه انتقال هرپس ‏ویروس انسانى تیپ ۶ احتمالاً از طریق ترشحات دهان است. عفونت تا آخر عمر در بدن باقى مى‏ماند. فعال شدن مجدد HHV6 در نیمى از بیمارانى که پیوند سلول‏هاى بنیادى خونساز داشته‏اند، دیده مى‏شود. چنین فعالیت مجددى، به زودى پس از پیوند دیده مى‏شود و با تأخیر در پذیرش پیوند، اختلالات سیستم اعصاب مرکزى و مرگ و میر همراه است.

هرپس ‏ویروس انسانى تیپ ۷

خصوصیات ایمونولوژى هرپس ‏ویروس تیپ ۷ با هرپس ‏ویروس انسانى تیپ ۶ تفاوت دارد، ولی تشابه بین DNA آنها حدود ۵۰ درصد است. به نظر مى‏رسد که هرپس ‏ویروس انسانى تیپ ۷ در همه جا، پراکنده است و اکثر عفونت‏هاى آن در کودکان رخ مى‏دهد، اگر چه، سن ابتلاى کودکان به این ویروس کمى بالاتر از سن ابتلا به هرپس ‏ویروس تیپ ۶ گزارش شده است. عفونت پایدار در غدد بزاقى اثبات شده است. این ویروس را مى‏توان از بزاق اکثر افراد به دست آورد. در یک مطالعه طولانى‏ مدت در بالغین سالم، ۷۵ درصد از موارد، در یک دوره زمانى شش ماهه، ویروس را یک بار یا بیشتر از بزاق خود دفع کرده‏اند. ارتباط هرپس‏ ویروس انسانى تیپ ۷ با بیمارى در انسان، هنوز شناخته نشده است.

هرپس ‏ویروس انسانى تیپ ۸

هرپس ویروس جدیدى اولین بار در سال ۱۹۹۴، به نام هرپس ‏ویروس در ارتباط با سارکوم کاپوزى (KSHV)، از نمونه‏هاى بیماران مبتلا به سارکوم کاپوزى به دست آمد. KSHV، لنفوتروپیک بوده و به ویروس  EBو هرپس ‏ویروس  siamiriشباهت بسیارى در مقایسه با سایر هرپس ‏ویروس‏هاى شناخته شده دارد. ژن KSHV داراى چندین ژن مشابه ژن‏هاى سلولى بوده که در تکثیر سلول و پاسخ میزبان (گیرنده کموکین‏ها، سیتوکین‏ها، سایکلینD) دخالت دارند. این ژن‏ها ممکن است در پاتوژنز ویروس همکارى نمایند. تصور شده است که KSHV، عامل سارکوم کاپوزى، تومورهاى عروقى مرکب از سلول‏هاى مخلوط شده و لنفوم‏هاى برخى از حفره‏هاى بدن در بیماران مبتلا به ایدز و بیمارى چند کانونى کاستل‏من ‏باشد.

KSHV مانند سایر هرپس ‏ویروس‏ها در همه جا یافت نمى‏شود. به نظر مى‏رسد که این ویروس از طریق تماس جنسى در بین مردان همجنس‏باز منتقل مى‏شود این ویروس در بزاق مشاهده شده و از طریق پیوند کلیه انتقال مى‏یابد.

ویروس مى‏تواند از طریق پیوند بافت یا مکان‏هایى که دریافت ‏کنندگان در خطر بیمارى‏هاى وابسته به KSHV هستند، منتقل شود. میزان بیمارى سارکوم کاپوزى به مقدار زیادى در بیماران HIV مثبت، به دلیل درمان ضد رتروویروسى مؤثر کاهش پیدا کرده است. این موضوع منعکس ‏کننده نظارت ایمنى علیه سلول‏هاى آلوده به KSHV است.

ویروس B

هرپس‏ ویروس B به دست آمده از میمون‏هاى دنیاى قدیم، در انسان خاصیت بیمارى‌زایى شدیدى دارد. انتقال این ویروس به انسان محدود است و عفونت‏هاى حاصل، اغلب با میزان بالایى از مرگ همراه مى‏باشد. عفونت با ویروس B در انسان، حاد و معمولاً کشنده است که به صورت میلیت و انسفالومیلیت بروز مى‏کند.

خصوصیات ویروس

ویروس B، هرپس ‏ویروسى است که در بین میمون‏هاى دنیاى قدیم به‏طور بومى یافت مى‏شود. این ویروس در میمون‏هاى رزوس، سینومولگوس و میمون‏هاى ماکاک (جنس Macaca) وجود دارد. نام قبلى این ویروس، Herpes  simiaeبود و اکنون Corcopithecine Herpes Virus 1 نامگذارى گردیده است. ساختار ژنوم شبیه هرپس‏ ویروس‏ها است و بسیارى از ژن‏ها به صورت خطى قرار گرفته‏اند. درصد G+C در این گروه (۷۵%) از سایر گروه‏هاى هرپس بیشتر است. ویروس  Bمانند تمام هرپس‏ ویروس‏ها باعث ایجاد عفونت مخفى در میزبان آلوده مى‏شود. این ویروس در کشت کلیه میمون، کلیه خرگوش و سلول‏هاى انسانى رشد مى‏کند. چرخه تکثیر ویروس کوتاه است. اثر سیتوپاتیک ایجاد شده به وسیله ویروس  Bمشابه ویروس رپس ‏سیمپلکس مى‏باشد.

پاتوژنز و پاتولوژى

عفونت‏هاى ویروس B به‌ندرت موجب بیمارى در میمون‏هاى رزوس مى‏شود. ضایعات وزیکلى حاصل در دهان و گلو مشابه ضایعات ویروس هرپس ‏سیمپلکس در انسان است. ضایعات تناسلى نیز رخ می‌دهد. برخى از میمون‏هاى رزوس به عفونت‏هاى مخفى با ویروس  Bمبتلا هستند و این عفونت در شرایط استرس‌زا (فشار عصبى) مجدد فعال مى‏شود. این ویروس به میمون‏هاى دیگر، خرگوش، خوکچه هندى و موش انتقال مى‏یابد. عفونت کشنده‏اى بعد از تلقیح ویروس  Bدر خرگوش ظاهر مى‏گردد. عفونت ویروس B در انسان معمولاً به دنبال گازگرفتگى توسط حیوان آلوده ایجاد مى‏شود؛ اگر چه انتقال عفونت از راه تنفسى و ترشح در چشم نیز امکان‏پذیر است. خصوصیت برجسته عفونت‏هاى ویروس B در انسان، تمایل شدید آنها به ایجاد بیمارى عصبى مى‏باشد. اکثرافرادى که زنده مانده‏اند به نارسایى شدید عصبى دچارند.

 

اپیدمیولوژى و یافته‏هاى بالینى

ویروس B به وسیله تماس مستقیم با ماده آلوده به ویروس منتقل مى‏شود. انتقال در بین میمون‏هاى ماکاک و سایر میمون‏ها به وسیله تماس جنسى و گاز گرفتن از میمون‏ها به انسان روى مى‏دهد. انتقال ویروس از راه تنفسى نیز مشاهده شده است.

 برای دانلود پی دی اف بر روی لینک زیر کلیک کنید

برچسبها
  • اپشتاين‌بار
  • شهاب فلاحي
  • هرپس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *